Παρασκευή, 26 Φεβρουαρίου 2016

Η ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΜΕ ΔΥΣΗ / ΕΚΛΟΓΕΣ ΙΡΑΝ 2016


26.2.2016

Γράφει ο Νίκος Τοπούζης

Σήμερα 26 Φεβρουαρίου 2016, ο λαός του Ιράν καλείται σε διπλές εκλογές. Τα 55 εκατομμύρια ψηφοφόρων θα κληθούν να επιλέξουν για το καινούργιο Κοινοβούλιο της χώρας (Iranian Majlis) που θα διευκολύνει ή όχι την περαιτέρω πορεία της χώρας προς την Δύση. Επίσης, και πιο σημαντικό γεγονός, οι Ιρανοί θα εκλέξουν το Ανώτατο Συμβούλιο «Assembly of Experts» που ασκεί μεγάλο μέρος της εξουσίας στην Ισλαμική Δημοκρατία, εκλέγοντας με την σειρά του και ελέγχοντας τις κινήσεις του εκάστοτε Ayatollah, του αδιαμφησβήτητου ηγέτη στο Ιράν. Η σημερινή ψηφοφορία για το Κοινοβούλιο είναι κάτι περισσότερο από δημοψήφισμα για την συμφωνία ελέγχου πυρηνικών του Ιράν από τη Διεθνή Κοινότητα. 



 Ο πρόεδρος Ρουχανί ουσιαστικά ζητάει την έγκριση του Λαού για τη συνέχιση ή μη της προσέγγισης με τη Δύση. Παρά τις περιορισμένες δυνατότητες του Κοινοβουλίου στο ιδιότυπο πολίτευμα «Ισλαμική Δημοκρατία», τόσο ο εκάστοτε Πρόεδρος της χώρας, όσο (και κυρίως) ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης, Αγιατολάχ, λαμβάνουν σοβαρά υπόψιν τους τις αντιδράσεις και επιθυμίες του λαού. Είναι μια αναμέτρηση μεταξύ των μεταρρυθμιστών και συντηρητικών, ακόμη μία δηλαδή μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Χομεϊνί. Μεγάλος αριθμός υποψηφίων με προοδευτικές απόψεις αποκλείστηκαν από τις εκλογές, κάτι σύνηθες σε εκλογικές αναμετρήσεις πέρα από τα ανατολικά μας σύνορα. Όσοι κρίνουν τις εκλογικές διαδικασίες στη Μ.Ανατολή ή την Ασία με δυτικά κριτήρια, θα πρέπει να επανέλθουν επειγόντως στα πλαίσια του ρεαλισμού. Παρά τους αποκλεισμούς υποψηφίων, ένας μεγάλος ακόμη αριθμός ανθρώπων με προοδευτικές/μεταρρυθμιστικές απόψεις διεκδικεί θέση στα πολιτικά δρώμενα της χώρας. 

Ηγέτες των μεταρρυθμιστών, πέραν του προέδρου Ρουχανί, είναι οι εξής:

 1) O Ayatollah Akbar Hashemi Rafsanjani. Ανώτατος κληρικός, ηγετικό στέλεχος της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979. Κατείχε πολλά αξιώματα, μεταξύ τους και του Προέδρου του Ιράν τα έτη 1989-1997. Θεωρείται από τους πλουσιότερους ανθρώπους στην χώρα και λόγω της μεγάλης του επιρροής βοήθησε τον τωρινό ηγέτη Ayatollah Khamenei στην εκλογή του ως ανώτατος άρχοντας του Ιράν. Έπεσε στη δυσμένεια όμως του πρώην συμμάχου του, λόγω της επιθυμίας του για άνοιγμα προς τη Δύση

 2) O Seyyed Mohammad Khatami. Πρώην πρόεδρος του Ιράν (1997-2005) που αντλεί το κύρος του από την καταγωγή του (Seyyed) που εντοπίζεται στους εγγονούς του προφήτη Μωάμεθ. Ισχυρός υποστηρικτής της ελευθερίας της έκφρασης και εισηγητής της Ιδέας «Dialogue among Civilizations» ως απάντηση στην θεωρία του Huntington «Clash of Civilizations». Πραγματιστής στο Διεθνές πολιτικό και οικονομικό γίγνεσθαι. Βρίσκεται υπό περιορισμό από το Ανώτατο Συμβούλιο της χώρας, τόσο για την πεποίθηση του περί ανοίγματος προς τη Δύση, όσο και για την σκληρή κριτική που εξέφραζε συνεχώς για τη διακυβέρνηση του Mahmoud Ahmadinejad. Ο σημερινός πρόεδρος Rouhani θεωρείται ως πολιτικό του τέκνο.

 3) Ο Mohammad Reza Aref. Αντιπρόεδρος του κ.Khatami τα έτη 2001-2005. Τεχνοκράτης μεταρρυθμιστής, πανεπιστημιακός, κάτοχος PhD στον τομέα «Electrical and cEommunication Engineering» από το Πανεπιστήμιο του Stanford. Η παραίτηση του από την υποψηφιότητα του 2013 και παράλληλη στήριξη του στον τωρινό πρόεδρο Hassan Rouhani, θεωρείται πως ενοποίησε την παράταξη των μεταρρυθμιστών και έδωσε στον κ.Ρουχανί τη μεγαλιώδη νίκη στις εκλογές του Ιουνίου 2013. Από την πλευρά των συντηρητικών κατεβαίνουν πολλοί γνωστοί υποψήφιοι θερμοί υποστηρικτές του θερμοκέφαλου (συνγώμη για την έκφραση) πρώην προέδρου Αχμαντινετζαντ, αλλά και πολλοί άνθρωποι του στενού περιβάλλοντος του Αγιατολλάχ Χαμενέι. Στους υποψήφιους των συντηρητικών παρατηρούνται πολλοί μη-κληρικοί ενώ εντυπωσιακά μεγάλος είναι και ο αριθμός γυναικών υποψηφίων στην παράταξη αυτή – έξι μόνο για την περιφέρεια της Τεχεράνης!



Όσον αφορά την θέση των γυναικών στο Κοινοβούλιο του Ιράν, σήμερα υπάρχουν μόλις εννέα μέλη ανάμεσα στους 290 βουλευτές. Στις αυριανές εκλογές 586 γυναίκες διεκδικούν την ψήφο των συμπατριωτών τους. Σε περίπτωση, ανάλογης του 2013, μεγάλης νίκης των μεταρρυθμιστών, προβλέπεται ο αριθμός των 9 να αυξηθεί, αλλά και να δοθούν περισσότερες θέσεις εξουσίας σε γυναίκες με πολιτική επιρροή στην χώρα. Ενώ όμως οι εκλογές για το Κοινοβούλιο έχουν περισσότερο τη μορφή Δημοψηφίσματος, λόγω της περιορισμένης ισχύος του θεσμού, οι εκλογές για το Ανώτατο Συμβούλιο «Assembly of Expert» «Majles-e Khobregān-e Rahbari» θα καθορίσουν ουσιαστικά τη συνέχιση ή μη της πορείας του Ιράν προς τη Δύση.

Όπως είπα και πριν, το Συμβούλιο αυτό (που αποτελείται από 88 μέλη) εκλέγει και ελέγχει τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη Grand Ayatollah του Ιράν, που είναι και η ανώτατη αρχή στην χώρα. Κανείς δεν αμφισβητεί την εξουσία του τωρινού Ayatollah, του κ.Khamenei. Αλλά η προχωρημένη ηλικία του (76 ετών) σε συνδιασμό με τη βεβαρημένη υγεία του (θεωρείται πως πάσχει από προχωρημένης μορφής νευρική ανεπάρκεια), καταστούν πιθανό το ενδεχόμενο πως το επόμενο Συμβούλιο, 8ετής η θητεία των Συμβούλων, να εκλέξει τον επόμενο ανώτατο άρχοντα του Ιράν, τον επόμενο Ayatollah. Αν ο επόμενος Αγιατολλάχ είναι σαν τον σημερινό κ.Khamenei ή και λίγο πιο ανεκτικός, τότε η πορεία προς την οριστική άμβλυνση των διαταραγμένων σχέσεων με τη Δύση θα είναι μονόδρομος. Αν όμως ο επόμενος διακατέχεται από το πνεύμα του πρώτου ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης κ.Khomeini ή του πρώην προέδρου κ. Ahmadinejad, τότε είναι πολύ πιθανόν οι προσπάθειες του κ.Ρουχανί, καθώς και οι ελπίδες της νεολαίας του Ιράν, για προσέγγιση με τη Δύση να εξανεμιστούν.

Για ποιο λόγο όμως είναι σημαντική για την Ελλάδα μια εκλογική νίκη των μεταρρυθμιστών στο Ιράν; Πόσο επηρρεάζουν τη χώρα μας;

Πρώτος και κυριότερος λόγος είναι πως μετά την αρχική επίτευξη πυρηνικής συμφωνίας μεταξύ Ιράν-Δυσης, μειώθηκε σημαντικά η γεωστρατηγική σημασία της Τουρκίας. Η απειλή της Τεχεράνης έχει σχεδόν εξαλειφθεί, άρα και ο ρόλος της Άγκυρας ως δύναμη ανάσχεσης έχει εξασθενίσει. Δεν είναι τυχαίο πως από τη στιγμή που ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν κ.Zarif έδειξε διάθεση για ειλικρινή διάλογο στο περίφημο IranDeal, ξαφνικά η διεθνής κοινότητα, κυρίως η Δύση, ανακάλυψε την εμπρηστική ανάμειξη της Τουρκίας εντός του Ιράκ και της Συρίας.

Ο κ.Νταβούτογλου δεν διέγνωσε έγκαιρα την αλλαγή γεωστρατηγικών σχηματισμών στη Μ.Ανατολή, συνεχίζοντας την «αραβική άνοιξη» μόνος του εντός της Συρίας. Όπως είπα και παραπάνω όμως, η Τουρκία δεν έχει πλέον το ειδικό βάρος του παρελθόντος και βρέθηκε εκτεθειμένη. Υπό αυτό το πρίσμα, και όσο ο κ.Ερντογάν και το ΑΚΡ ασκούν την εξουσία στην Άγκυρα, η συνέχιση της προσέγγισης Ιράν-Δύσης ωφελούν όλες τις χώρες που έχουν διαμάχες με την Τουρκία, ακόμη και το Ισραήλ! Δεύτερος λόγος είναι πως με την επικράτηση των μεταρρυθμιστών, ανοίγει ο δρόμος για περαιτέρω επέμβαση των Ιρανών στη Συρία, κυρίως με διπλωματικές πρωτοβουλίες.

Ο Αγιατολλάχ Khamenei είναι απόλυτος στο θέμα των ενδοισλαμικών συγκρούσεων, αποτελούν προσβολή και πρέπει να σταματήσουν. Περαιτέρω προσέγγιση ΗΠΑ-Ιράν αλλά και οι ανεμπόδιστες πλέον σχέσεις Ρωσίας-Ιράν θα δώσουν νεά δυναμική στη συντριβή του ISIS, την ειρήνευση στη πολύπαθη Συρία αλλά και στις προσπάθειες ανοικοδόμησης της. Μετά την ειρήνευση στη Συρία θα κοπάσουν σημαντικά οι μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα, ενώ μετά τις αρχικές εργασίες ανοικοδόμησης θα μπορούν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους αρκετοί πρόσφυγες πολέμου. Για τους παραπάνω δύο λόγους η Ελλάδα πρέπει να ελπίζει σε επικράτηση των μεταρρυμιστών στις αυριανές πολύ κρίσιμες εκλογές του Ιράν.

Ελπίζω τα αρμόδεια Υπουργεία και σύμβουλοι του πρωθυπουργού να έχουν αναλύσει εκτεταμμένα τις εκλογές αυτές, ενόψει της κορύφωσης του ανθρωπιστικού δράματος στη Συρία αλλά και της συνεχούς αυξανόμενης μεταναστευτικής ροής στην Ελλάδα. Μιας ροής ανθρώπων που τείνει να μετατρέψει την Πατρίδα μας σε αποθήκη ψυχών, μεταναστών αλλά και Ελλήνων.

geopolitics