Πέμπτη, 11 Φεβρουαρίου 2016

ΟΙ ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΘΝΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ



11-2-16

ΟΙ ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΘΝΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝΕ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ.

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΔΡ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ.Ε.ΔΡΟΥΓΟΣ

Παρά την κάθετη μείωση των οπλοστασίων των πυρηνικών δυνάμεων και ειδικότερα των ΗΠΑ και της Ρωσικής Ομοσπονδίας μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, στον πλανήτη εξακολουθούν να υπάρχουν χιλιάδες πυρηνικά όπλα που εκ των πραγμάτων δεν έχουν εξαλείψει τον πυρηνικό όλεθρο. Μπορεί οι Αμερικανό-Ρωσικές Συμφωνίες START(I-II-III),να έχουν κατεβάσει τον πήχη των πυρηνικών όπλων αριθμητικά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ελαχιστοποιήθηκε ή εξαλείφθηκε ο κίνδυνος πυρηνικής αντιπαράθεσης. Ασφαλώς οι ΗΠΑ και η Ρωσία δεν βρίσκονται πλέον κοντά σε πυρηνικά σενάρια αντιπαράθεσης (του Ψυχρού Πολέμου), αλλά υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν αποκλείεται η εμπλοκή πυρηνικών όπλων(ειδικά λόγω της έμφασης της Μόσχας τα τελευταία χρόνια στο πυρηνικό της δόγμα). Και οι περιπτώσεις ενδεχόμενης πυρηνικής αντιπαράθεσης δεν μπορούν να αποκλειστούν σε σημεία αιχμής (από τον Αρκτικό μέχρι την Μαύρη Θάλασσα) καθώς και σε περιφερειακές γωνιές του πλανήτη, όπου βρίθουν οι ασύμμετρες απειλές, ο εξτρεμισμός, ο φανατισμός, οι χρόνιες συγκρούσεις και η κάθε λογής παρανομία. Στα θετικά σε ότι αφορά την μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων στον παγκόσμιο χάρτη είναι οι ποσοτικές μειώσεις των ανεξάρτητων δυνάμεων πυρηνικής αποτροπής της Μ. Βρετανίας και της Γαλλίας, με ανοικτό το ενδεχόμενο κάποια στιγμή να συγχωνευτούν.

Όμως από την άλλη πλευρά υπάρχουν πολλές και υπολογίσιμες πυρηνικές απειλές όπως:

1)Το Νέο Διεθνές Σύστημα
Στο νέο διεθνές σύστημα υπάρχουν δύο καταστάσεις αποτροπής. Στην πρώτη η ηγεμονεύουσα υπερδύναμη απολαμβάνει έναντι όλων των υπολοίπων κρατών των προνομίων μιας ετεροβαρούς σχέσης, η οποία φυσικά απορρέει από την υπέρτερη ισχύ της. Στη δεύτερη κατάσταση αποτροπής εντάσσεται η περίπτωση των δυαδικών σχέσεων ανταγωνισμού μεταξύ περιφερειακών δυνάμεων. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων ο ανταγωνισμός κινείται στο επίπεδο των συμβατικών όπλων, δε λείπουν όμως ούτε τα μεικτά (πυρηνικό με μη πυρηνικό κράτος) ούτε και τα πυρηνικά δίδυμα. Σε αυτή τη δεύτερη κατάσταση αποτροπής εντάσσεται και η ανταγωνιστική σχέση Ελλάδας και Τουρκίας που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα. (Κουσκουβέλης Ηλίας 2000)

2)Το Πακιστανικό Πυρηνικό Πρόγραμμα
Υπάρχουν περίπου 100 πυρηνικές βόμβες και διάσπαρτες πυρηνικές βάσεις σε πολλά σημεία μιας εκ των πλέων ασταθών περιοχών του πλανήτη. Ας μην λησμονούμε την παρουσία ποικιλόμορφων εξτρεμιστικών και άλλων ομάδων και τρομοκρατικών δικτύων στην χώρα. Οι πυρηνικές δοκιμές χωρών όπως η Ινδία και το Πακιστάν – απόρροια της οριζόντιας πυρηνικής διασποράς – ήρθαν να μας θυμίσουν το 1998 και το 1999 ότι τα πυρηνικά παραμένουν ένας σημαντικός συντελεστής ισχύος στη διεθνή σκηνή, ότι ο αριθμός των κατεχόντων ή των εν δυνάμει κατεχόντων πυρηνικά αυξάνεται και συνεπώς ότι το πρόβλημα των πυρηνικών και της διάδοσης τους θα έπρεπε να εξετασθεί πολιτικά και επιστημονικά κάτω από ένα νέο πρίσμα, στα πλαίσια δηλαδή του μονοπολικού συστήματος και των σχέσεων και όχι πλέον μόνο των υπερδυνάμεων αλλά και των περιφερειακών και συχνά γειτονικών δυνάμεων. (Κουσκουβέλης Ηλίας 2000)


3)Το Ινδικό Πυρηνικό Πρόγραμμα
Όπως και το Πακιστάν, έτσι και η Ινδία δεν έχει υπογράψει καμία από τις Συνθήκες κατά της πυρηνικής διασποράς. Ινδία και Πακιστάν εμπλέκονται σε περιφερειακό ανταγωνισμό εξοπλισμών σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένου και του πυρηνικού. Απλά υπάρχει καλύτερος πολιτικός έλεγχος των πυρηνικών όπλων από το Νέο Δελχί συγκριτικά με το Iσλαμαμπάντ.


4)Το Ιρανικό Πυρηνικό Πρόγραμμα
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί για την Δύση, το Ισραήλ και σειρά Αραβικών κρατών καθοριστικής σημασίας απειλή. . Παρά την βελτίωση των επαφών και την πρόσφατη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα ως και των διπλωματικών προσεγγίσεων το θέμα είναι και θα είναι ανοικτό. Υπάρχουν έντονες καχυποψίες για την στάση του Ιράν από πλευράςΑραβικών κρατών και Ισραήλ.

5)Το Κινέζικο Πυρηνικό Πρόγραμμα
Στον Ειρηνικό η Κίνα έχει τα τελευταία χρόνια προχωρήσει σε πολυδιάστατη μετεξέλιξη των Ενόπλων της Δυνάμεων, σε όλους τους τομείς μεταξύ των όποιων και στον πυρηνικό. Ειδικότερα στον χώρο των πυρηνικών υποβρυχίων. Αυτό την καθιστά λίαν υπολογίσιμη στην όλη σταθερότητα ή μη στις περιοχές του Ινδικού και Ειρηνικού Ωκεανού. Και επειδή η κατάσταση δεν είναι καθόλου σταθερή στην Κορεατική Χερσόνησο, και στη Νότια Κινεζική Θάλασσα, όλα είναι πιθανό να συμβούν, τη χρονική στιγμή μάλιστα που η Κίνα αρκετά επιθετικά προσπαθεί να υποστηρίξει τις θέσεις της σε βάρος κάποιων κρατών της ευρύτερης περιοχής της ΝΑ Ασίας.

6)Το Ρωσικό Στρατιωτικό Δόγμα
Το νέο Ρωσικό στρατιωτικό δόγμα προσδίδει μεγάλη βαρύτητα στα πυρηνικά όπλα. Η δημογραφική κρίση στην χώρα, οι μειώσεις στους συμβατικούς εξοπλισμούς, η αποφυγή στράτευσης πολλών Ρώσων, οι μειώσεις των συμβατικών δυνάμεων σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος κατασκευής έχουν ωθήσει την Μόσχα στο να επιδεικνύει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα πυρηνικά όπλα, ενώ κατασκευάζει σειρά νέων σε ξηρά-θάλασσα και αέρα. Επιπλέον η Ρωσία δεν έχει αποδεχθεί καθεστώς αφοπλισμού ή περιορισμού των τακτικών πυρηνικών της όπλων, ορισμένα εκ των όποιων δεν έχουν και την πλέον επαρκή φύλαξη στον αχανή γεωγραφικά Ρωσικό χώρο, με το σενάριο της πυρηνικής τρομοκρατίας ή και εκείνο της πυρηνικής κλοπής να εμφανίζεται απειλητικό. Ανησυχία έχουν προκαλέσει στην Δύση οι κινήσεις Πούτιν στις οποίες έχει κάνει μνεία (ειδικά στην περίπτωση της Κριμαίας) για πυρηνικούς συναγερμούς.

7) Το Έργο του ΟΗΕ
Ο ΟΗΕ έχει παρουσιάσει σημαντικό έργο στην πρόληψη της πυρηνικής τρομοκρατίας, αλλά και μέσω της απόφασης 1540 του ΣΑ η οποία απαιτεί από τα κράτη που την έχουν υπογράψει να παραδίνουν κάθε χρόνο λεπτομερείς αναφορές σχετικά με τις ενέργειες τους στον χώρο των Όπλων Μαζικής Καταστροφής (ΟΜΚ).Το θέμα δεν είναι μόνο στα πυρηνικά υλικά, αλλά και μέσω άλλων πρωτοβουλιών και αποφάσεων αναφορικά με τα χημικά, βιολογικά και ραδιολογικά, τα όποια είναι πιο προσβάσιμα για τους τρομοκράτες, συγκριτικά με πυρηνικές εγκαταστάσεις και υλικά.

8) Πυρηνικά Ατυχήματα – Φυσικές Καταστροφές
Υπάρχει επίσης το τεράστιο θέμα της πυρηνικής ενέργειας στο φως του πρόσφατου πυρηνικού ατυχήματος στην Φουκουσίμα, μετά τον καταστροφικό σεισμό και το παλιρροϊκό κύμα (τσουνάμι) του 2011 στην Ιαπωνία. Η πυρηνική ασφάλεια είναι ένα από τα πιο σημαντικά θέματα, λόγω διασποράς στον μετά-μεταψυχροπολεμικό κόσμο.

9)Το Πυρηνικό Οπλοστάσιο του Ισραήλ
Τέλος στην εύφλεκτη Μ. Ανατολή υπάρχει το ζήτημα με το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ισραήλ. Το τελευταίο δεν έχει υπογράψει της Συνθήκη για την μη-διάδοση των πυρηνικών (NPT), ενώ διατηρεί υπολογίσιμο πυρηνικό οπλοστάσιο (άνω των 100 βομβών).Η στάση του Τελ Αβίβ είναι αρνητική σε ότι αφορά το άνοιγμα και την διαφάνεια των πυρηνικών του εγκαταστάσεων στην διεθνή κοινότητα. Ενώ δεν δέχεται να εντάξει τα πυρηνικά του όπλα και δυνατότητες σε διαδικασίες περιφερειακού πυρηνικού αφοπλισμού ή μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης στην Μέση Ανατολή. Επίσημα έχει υιοθετήσει την επιλογή «ούτε αρνούμαι ούτε αποδέχομαι την ύπαρξη πυρηνικών όπλων».

10)Διεθνής Οικονομική Κρίση
Η διεθνής οικονομική κρίση και οι οικονομικοί πόλεμοι έχουν προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στα πλείστα κράτη, τα όποια βρίσκονται στη δίνη επικίνδυνων και πολυδιάστατων εξελίξεων, ως και κοινωνικών αναστατώσεων. Οι οικονομικοί πόλεμοι προκαλούν αλυσιδωτές εσωτερικές και εξωτερικές αντιπαραθέσεις, ενώ στο εσωτερικό των χωρών που πλήττονται, η κατάσταση καθίσταται κάθε μέρα και χειρότερη. Εκ των πραγμάτων εγκυμονούν πολλοί ορατοί και αόρατοι κίνδυνοι σε τοπικό-περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, που είναι πιθανό να οδηγήσει σε νέες εσωτερικές και εξωτερικές συρράξεις και αντιπαραθέσεις σε πολλά επίπεδα.

11)Διάδοση Επικίνδυνων Ασθενειών
Η διάδοση επικίνδυνων ασθενειών και ιών απασχολεί πολλούς διεθνείς και άλλους οργανισμούς. Προ χρόνων βιώσαμε τη «νόσο των πουλερικών», το SARS, ΖΙΚΑ κα. Πρόσφατα είχαμε το θανατηφόρο ξέσπασμα του ιού Έμπολα κυρίως σε Αφρικάνικες χώρες. Ακόμα και πολιτικό-στρατιωτικοί οργανισμοί –όπως το ΝΑΤΟ – έχουν ειδικά τμήματα μελετών για τις λεγόμενες μη-στρατιωτικού χαρακτήρα παγκόσμιες απειλές.

12) Μετανάστευση – Λαθρομετανάστευση
Η μετανάστευση και η μετακίνηση πληθυσμών για λόγους οικονομικούς έχει προκαλέσει προβλήματα σε πολλές χώρες με επιπτώσεις για την εσωτερική ασφάλεια, ενώ διάφοροι κύκλοι του οργανωμένου εγκλήματος εκμεταλλεύονται τον ανθρώπινο πόνο και την προσπάθεια για μια καλύτερη ζωή, ανάγοντας σε πραγματική πληγή το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης. Η μετακίνηση πληθυσμών από περιοχές όπου μαίνονται συγκρούσεις και εμφύλιοι πόλεμοι, σε άλλες σχετικά ασφαλέστερες περιοχές έχει προκαλέσει πολλά και πολυδιάστατα επιμέρους ζητήματα, με ευρύτερη γενίκευση των κοινωνικών αντιδράσεων.

13)  Πειρατεία
Το φαινόμενο της πειρατείας τα τελευταία χρόνια περιφερειακά της Αφρικής ως και στη Νοτιοανατολική Ασία(στενά της Ινδονησίας) έχει προκαλέσει ανησυχίες και υπολογίσιμα προβλήματα ως και οικονομικές προεκτάσεις σε ναυτιλιακές εταιρίες, εμπορικά συμφέροντα, με αποτέλεσμα ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ η ΕΕ ως και άλλοι περιφερειακοί οργανισμοί να έχουν λάβει αποφάσεις και να έχουν υιοθετήσει νομικά, στρατιωτικά και άλλα μέτρα για την καταπολέμηση της σύγχρονης πειρατείας, με αρκετά ικανοποιητικά αποτελέσματα τελευταία.Ειδικά στον θαλάσσιο χώρο ανοικτά της Σομαλίας/Κέρας της Αφρικήςοι πειρατικές επιθέσεις μέσα στο 2012 μειώθηκαν συντριπτικά. Όμως οι πειρατικές επιθέσεις μετατοπίστηκαν ήδη στην ιδιαίτερα προβληματική, και υπό αποσταθεροποίηση λόγω πολλαπλών ανοικτών ζητημάτων περιοχή της Δυτικής Αφρικής (Κόλπος Γουινέα – Δέλτα του Νίγηρα, λιμάνια Νιγηρίας – Καμερούν κλπ).


14)Η Διαχείριση των Υδάτινων Πόρων
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων, είναι ένα από τα ζωτικά θέματα με ευρύτερες επιπτώσεις για την διεθνή και περιφερειακή ασφάλεια. Ενδεικτικά αναφέρω τα κράτη τα όποια διασχίζει ο Νείλος στην Ανατολική Αφρική, οι περιπτώσεις των ποταμών Ζαχράνι – Λιτάνι και Αουάλι στο Νότιο Λίβανο, τα ποτάμια Τίγρης και Ευφράτης σε Τουρκία και Μεσοποταμία κα. Το ίδιο θέμα αφορά και λίμνες που είναι χωρισμένες σε 2-3 κράτη, όπου ανά πάσα στιγμή (ειδικά στην Αφρική) μπορούν ξεσπάσουν πόλεμοι με απρόβλεπτες εξελίξεις.


15)Κράτη-Παρίες (Failed States)
Η περίπτωση των λεγόμενων κρατών-παρίες/FAILED STATES,είναι μία από τις πιο δύσκολες περιπτώσεις στο παγκόσμιο σύστημα, αφού κάθε λογής παράνομοι και τρομοκράτες διαβιούν σε αυτά και προετοιμάζουν τις επόμενες κινήσεις τους στην διεθνή και όχι μόνο σκακιέρα. Τέτοιες περιπτώσεις έχουμε τα τελευταία χρόνια αρκετές, όπως μεγάλα τμήματα της Σομαλίας, το τριεθνές Αργεντινής-Βραζιλίας-Παραγουάης, τις περιοχές εκατέρωθεν της Αφγανο-Πακιστανικής μεθορίου(ΓΡΑΜΜΗ DURAND), καθώς και στην Δυτική Αφρική το βόρειο τμήμα του κράτους του Μάλι(AZAWAD), που εδώ και αρκετό καιρό βρίσκονται στο έλεος τρομοκρατικών ομάδων, τζιχαντιών, εμπόρων ναρκωτικών και εγκληματιών που έχουν ειδίκευση στις απαγωγές ξένων υπηκόων και σε μετέπειτα σχετικούς εκβιασμούς για την καταβολή λύτρων τα οποία καλούνται να καταβάλουν οι διάφορες κυβερνήσεις.

16)Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για Ασία – Ειρηνικός
Η μεταστροφή των ΗΠΑ σε Ασία-Ειρηνικό, δηλαδή η επικέντρωση των Αμερικανών στην Άπω Ανατολή μέσω της ενεργοποίησης πολλών συμμαχιών με κράτη της περιοχής για την άμεση παρακολούθηση των Κινεζικών δραστηριοτήτων και των εκεί δυναμικά κυοφορούμενων οικονομικών και άλλων εξελίξεων. Σε άμεση σχέση με την ανωτέρω εξέλιξη πρέπει να τοποθετηθούν και οι συνεχείς εντάσεις στη Νότια Κινεζική Θάλασσα ανάμεσα στο Πεκίνο και συστάδα χωρών της νοτιοανατολικής Ασίας. Αντίστοιχαπροβλήματα έχουν εμφανιστεί και στις σχέσεις Κίνας – Ιαπωνίας για τα διαφιλονικούμενα νησιά Σενκάκουστην μεταξύ τους θαλάσσια ζώνη. Ο ρόλοςτωνναυτικών δυνάμεων στην Ασία-Ειρηνικό καθίσταται πρωταρχικής σημασίας. Τηνμεταστροφή των ΗΠΑ προς τις περιοχές Ασίας-Ειρηνικού δεν την έχουμε μελετήσει σε βάθος και έχει επιπτώσεις σε όλα τα κράτη της Ευρώπης.

17) Η Μετεξέλιξη του ΝΑΤΟ
Τέλος η μετεξέλιξη του ΝΑΤΟ από ένα αποκλειστικά ψυχροπολεμικό οργανισμό σε ένα εντελώς διαφορετικού πλαισίου πολιτικό-στρατιωτικής συμμαχίας με πολυποίκιλα ενδιαφέροντα και εμπλοκές σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη και η διεύρυνση των αποστολών της συμμαχίας τα τελευταία 20 χρόνια είναι κοσμοϊστορική. Είναι αλήθεια ότι πάρα πολλοί δεν αντελήφθησαν τις σαρωτικές αλλαγές της συμμαχίας μεταξύ των οποίων και η χώρα μας, με αποτέλεσμα να μην είναι στο ίδιο μήκος κύματος με άλλα κράτη-μέλη και να μην έχει παρακολουθήσει τις νέες συμμαχικές και όχι μόνο εξελίξεις στον απαραίτητο βαθμό. Αυτό θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στην εκπόνηση και διαμόρφωση της νέας Εθνικής Στρατηγικής λαμβάνοντας υπόψη και τις τάσεις παγκοσμιοποίησης αλλά και την δραματική χειροτέρευση των σχέσεων της Δύσης με την Μόσχα, μετά την κρίση στην Ουκρανία.

geopolitics