Τετάρτη, 18 Μαΐου 2016

«Τα καυτά ερωτήματα για τον TAP»

18-5-16


Γράφει ο Βασίλης Γιαννακόπουλος*

Το 2013, οι καθαρές ετήσιες εξαγωγές φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν ανέρχονταν στα 200 δισ. κυβικά πόδια ή 5,6 δισ. κυβικά μέτρα. [1] Ένα μέρος από αυτά εφοδιάζουν την Τουρκία και τη Γεωργία μέσω του αγωγού South Caucasus Pipeline, το Ναχιτσεβάν μέσω του αγωγού Baku-Astara Pipeline από το βόρειο Ιράν (η Τεχεράνη συμφώνησε με το Αζερμπαϊτζάν να παρακρατά το 15% του διερχόμενου φυσικού αερίου), και τη νότια Ρωσία μέσω του αγωγού Gazi-Magomed-Mozdok Pipeline.

Με δεδομένο ότι η ετήσια εγχώρια κατανάλωση της Τουρκίας ανέρχεται σε περίπου 50 δισ. κυβικά μέτρα και ότι τα 25 δισ. κυβικά μέτρα τα προμηθευόταν από τη Ρωσία [2], με την οποία οι σχέσεις της είναι πλέον συγκρουσιακές, γεννάται το ερώτημα «αν το Αζερμπαϊτζάν έχει τη δυνατότητα να πολλαπλασιάσει σημαντικά τις εξαγωγές του φυσικού της αερίου, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της Τουρκίας μέσω του αγωγού ΤΑΝΑΡ, και στη συνέχεια, να εξευρεθούν επιπλέον 10 έως 20 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, προκειμένου να διοχετευθούν στον αγωγό TAP με προορισμό την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Αλβανία, την Ιταλία κτλ». Δηλαδή, απαιτείται μια σημαντική αύξηση των ετήσιων εξαγωγών του Αζερμπαϊτζάν κατά τουλάχιστον 600% ή 35-40 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Είναι εφικτή η αύξηση της εξαγωγής φυσικού αερίου αυτού του μεγέθους από τους Αζέρους ή οι Τούρκοι θα αναζητήσουν άλλους προμηθευτές φυσικού αερίου σε περιφερειακό επίπεδο; Αν ναι, ποιους; Θα εξομαλύνει η Άγκυρα τις σχέσεις της με τη Μόσχα ή μήπως θα αναθερμανθούν οι τουρκο-ισραηλινές σχέσεις;

Δεν είναι απίθανο οι Ισραηλινοί να ζητήσουν από την Τουρκία τη διασύνδεσή τους με τον ΤΑΝΑΡ, αντί να επιλέξουν το σχεδιασμό και την κατασκευή ενός νέου αγωγού προς την Ελλάδα (Ανατολικής Μεσογείου–Κρήτης–Ηγουμενίτσας–Ιταλίας), που σαφώς προωθεί τα ελληνικά συμφέροντα. Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι η ευθεία απόσταση από τα ισραηλινά ενεργειακά πεδία της Ανατολικής Μεσογείου μέχρι τον αγωγό TAΝΑP είναι περίπου 700 χιλιόμετρα (περιοχή της Άγκυρας) και το κόστος σύνδεσης υπολογίζεται σε δύο έως τρία δισ. δολάρια. Αντίθετα, η επιλογή της μεταφοράς ισραηλινού φυσικού αερίου προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, πέρα από τις αντιδράσεις της Τουρκίας, υπολογίζεται σε περισσότερα από 10 δισ. δολάρια.

Ο σχεδιασμός, η κατασκευή και η λειτουργία του ΤΑΡ και του TANAP αποσκοπούν κυρίως στην αποτροπή της κατασκευής ενός αντίστοιχου ρωσικού αγωγού φυσικού αερίου, ο οποίος θα τροφοδοτούσε την Τουρκία και τις χώρες της νότιας Ευρώπης, και όχι στη βελτίωση της ευρύτερης περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας. Αποσκοπούν δηλαδή στην προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων, που εν ολίγοις στοχοποιούν τη ρωσική οικονομία.

Δεν αμφισβητείται ότι, σε κάποιο βαθμό, η ενεργειακή ασφάλεια της εν λόγω περιοχής θα βελτιωθεί, ωστόσο ο ΤΑΡ δεν είναι η κάλλιστη επιλογή για την Ελλάδα. Δεν προωθεί με τον καλύτερο τρόπο τα συμφέροντα της χώρας. Αντίθετα, ο ΤΑΝΑΡ είναι μια πρώτης τάξης επιλογή για την Τουρκία, καθώς ελέγχει τη ροή του φυσικού αερίου της Κασπίας προς τη Δύση. Ας έχουμε υπόψη μας ότι τα αποδεδειγμένα ρωσικά αποθέματα φυσικού αερίου είναι 32 φορές περισσότερα από τα αντίστοιχα του Αζερμπαϊτζάν (Ρωσία: 32,6 τρισ. κυβικά μέτρα και Αζερμπαϊτζάν: 991,1 δισ. κυβικά μέτρα). [3]

Μεσο-μακροχρόνια, αναμένεται έλλειμμα επάρκειας και αυξημένες τιμές του φυσικού αερίου, καθότι η Τουρκία θα καταναλώνει το μεγαλύτερο μέρος των σχετικά περιορισμένων αζέρικων εξαγωγών. Βέβαια, δεν είναι απίθανο ο ΤΑΝΑΡ να τροφοδοτηθεί μελλοντικά και από άλλες χώρες παραγωγής φυσικού αερίου, όπως το Ιράν, το Κατάρ και γιατί όχι η Ρωσία και το Τουρκμενιστάν.


[1] U.S. Energy Information Administration, “Analysis Azerbaijan”, August 1, 2014
https://www.eia.gov/beta/international/analysis.cfm?iso=AZE
[2] U.S. Energy Information Administration, “Analysis Turkey”, July 7, 2015
http://www.eia.gov/beta/international/analysis.cfm?iso=TUR
[3] CIA, The World Factbook, “COUNTRY COMPARISON: NATURAL GAS - PROVED RESERVES”, 1 January 2015
https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2253rank.html


* Ο Βασίλης Γιαννακόπουλους είναι γεωστρατηγικός αναλυτής και συγγραφέας του βιβλίου «Ισλαμικό Κράτος – Οι ρίζες, η δημιουργία και η απειλή του Χαλιφάτου» (www.geostrategy.grgeostrategical@yahoo.gr)

geopolitics