Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

TTIP: μια συμφωνία ανάπτυξης ή μια μονοπωλιακή επικράτηση;



30.5.2016

Σε άρθρο που είχε αναρτηθεί στον χώρο μας τον περασμένο Ιανουάριο ( 8.1.2016 - NAFTA ή αλλιώς ΤΤΙΡ) είχε επισημανθεί ο προβληματισμός για την συμφωνία που πάει να δημιουργηθεί για ανοιχτά εμπορικά και οικονομικά σύνορα για τις δύο πλευρές του Ατλαντικού (Ευρώπη και ΗΠΑ). Επίσης είχε επισημανθεί ο κίνδυνος για τις χώρες όπως η Ελλάδα που θα βρεθούν σε ένα περιβάλλον εξαιρετικά ανταγωνιστικό και ικανό να ισοπεδώσει όποια "μικρομεσαία" προσπάθεια γίνει σε τομείς όπως αγροτικές καλλιέργειες ή ακόμα και εμπορικές συμφωνίες σε εισαγώγιμα υλικά από ΗΠΑ. Όμως τότε δεν ήταν ακόμα γνωστές κάποιες λεπτομέρειες. Τώρα είναι... για αυτό και προς συμπλήρωση του τότε άρθρου τις παραθέτουμε από κάτω προς πληροφόρηση των αναγνωστών μας.

ΤΤΙΡ και όροι που έχουν τεθεί μέχρι στιγμής:


- Σημείωση πρώτη για κάθε προϊόν. Οι ΗΠΑ και ΕΕ έχουν διαφορετικά πρότυπα ποιότητας παραγωγής και ελέγχου. Οι ΗΠΑ είναι σαφώς πιο χαλαρές σε πολλά από αυτά και αναμένεται να γίνει μείωση προς όφελος της μετά την ΤΤΙΡ. Αναφέρεται εδώ πώς οι εταιρίες απλά θα παρέχουν πιστοποίηση ποιότητας χωρίς ανάγκη επιβολής κρατικού ελέγχου.

- Κτηνοτροφία. Η άρση επιβολής δασμών και ελέγχου προτύπων ποιότητας από πλευράς Ε.Ε. θα δώσει ώθηση σε μια γιγάντια βιομηχανία κρέατος όπως είναι αυτή των ΗΠΑ. Υπολογίζεται πώς θα αποστέλλονται πάνω από 3 δις ευρώ κρεάτων ετησίως στην αγορά της Ευρώπης, όπου σε πρώτη φάση θα ρίξει τις τιμές, αλλά σταδιακά θα δημιουργήσει θέμα ασφαλείας τροφίμων αφού η εξάρτηση θα γίνει εμφανής για την γηραιά ήπειρο. Οι κτηνοτρόφοι της λόγω κόστους και μικρής ικανότητας απορρόφησης κραδασμών από τέτοια εισβολή, θα παραιτηθούν από το αντικείμενο πλην ελαχίστων που θα κάνουν βιολογικής τροφής μονάδες --- ελευθέρα βοσκή --- όμως με υψηλό κόστος σε διατήρηση άρα και πώληση σε ειδικό κοινό. Οι μεγάλες μονάδες θα κλείσουν και προφανώς θα δημιουργήσουν και νέους ανέργους.

- Πτηνοτροφία. Κύριο σημείο σύγκρουσης και πάλι οι δασμοί αλλά και η διαδεδομένη τακτική σε ΗΠΑ να πλένουν τα πουλερικά που δίνονται προς κατανάλωση μετά την σφαγή, με χλώριο για μείωση παθογόνων οργανισμών! Αυτό φαίνεται πώς θα αρθεί. Εδώ φυσικά ισχύει ότι και στην κτηνοτροφία καθώς το μέγεθος της βιομηχανίας των ΗΠΑ πάνω σε κάθε τομέα κρεατικών είναι απλά τεράστιο και ικανό να ρίξει απίστευτα μεγέθη σε αγορές της Ευρώπης. Προς το παρόν το μόνο που διαφυλάττει η Ε.Ε. είναι να μην εισάγονται κρέατα που έχουν υποστεί επεξεργασία ορμονών κάτι που πιέζει έντονα η πλευρά των ΗΠΑ και στους δύο τομείς της πτηνοτροφίας/κτηνοτροφία να αφεθεί ελεύθερη η εισαγωγή τους.

- Αγροτικά προϊόντα. Με δύο απλά λόγια θα ανατραπεί κάθε τι που γνωρίζαμε ως τώρα. Υπάρχει μια μεγάλη πίεση για αποδοχή μεταλλαγμένων βιολογικά προϊόντων ενώ παράλληλα υπάρχει μια μεγάλη αναφορά στο θέμα της χρήση φυτοφαρμάκων που στην Ε.Ε. έχουν ήδη απαγορευθεί ( !!! ). Δεύτερο σημείο αναφοράς θα είναι η κατάργηση της ένδειξης για προέλευση και γεωγραφική ένδειξη σε κάθε συσκευασία για κάθε προϊόν. Μια διάταξη που καθαρά χτυπάει αποκλειστικές ονομασίες προϊόντων όπως για παράδειγμα το Ελληνικό λάδι, την φέτα, κτλ. Επίσης χτυπάει τον τομέα εξαγωγών της Ε.Ε. που είναι ποιοτικά ανώτερες από των ΗΠΑ σε αλκοόλ και βιολογικές καλλιέργειες, καθιστώντας έτσι ως μηδενικό κάθε πλεονέκτημα έναντι των φτηνών αλλά πολύ υποδεέστερων τροφών και ποτών στην απέναντι μεριά.



Πέρα όμως από αυτό το σημαντικό είναι εδώ πώς δημιουργούνται συνθήκες που αλλάζουν και τις διαδικασίες για την προστασία του καταναλωτή. Για παράδειγμα η αναφορά συμμόρφωσης για την επικινδυνότητα ενός προϊόντος δεν είναι πλέον μια ευθύνη της κρατικής αρχής αλλά της εταιρίας. Με απλά λόγια το κράτος δεν υποχρεούται δια νόμου να ελέγχει τα τρόφιμα για επικινδυνότητα αλλά η εκάστοτε εταιρία να δίνει στο κράτος δελτίο απόδειξης καταλληλότητας όπου προφανώς και  μπορεί να αλλοιωθεί όπως έχει δείξει το παρελθόν.

Υπάρχει επίσης μια παράμετρος που αφορά την βιομηχανία και τις ουσίες που θα χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία και κατασκευή προϊόντων καθώς σύμφωνα με την νομοθεσία των ΗΠΑ που θέλουν να έχει ισχύ και στην Ε.Ε. , οι επικίνδυνες ουσίες δεν θα αποσύρονται αλλά θα περνούν στάδιο επεξεργασίας για βελτίωση της χρήσης τους. Είναι πολλές οι δίκες ήδη στις ΗΠΑ επί του θέματος και πολλές οι αγωγές που περιμένουν εκδίκαση στα δικαστήρια εκεί για παρενέργειες σε υγεία που προκαλούν τέτοιες επεξεργασίες.

Τα σημεία αναφοράς σε κάθε γύρο διαπραγματεύσεων πλέον γίνονται ορατά και οι αντιδράσεις γιγαντώνονται , ειδικά από Ευρωπαϊκά lobbies που διαβλέπουν πώς μια τέτοια κατάσταση θα οδηγήσει σε εξόντωση τους. Από την άλλη όμως υπάρχουν αρκετοί κύκλοι εντός της Ε.Ε. , κυρίως πολιτικοί, ή εταιρίες θυγατρικές των μεγάλων ομίλων των ΗΠΑ που πιέζουν για την εφαρμογή τους με μόνιμη αιτιολογία την χαμηλότερη τιμή που θα λαμβάνει ο τελικός καταναλωτής σε ράφι και υπηρεσία για κάθε προϊόν.

Είναι σημαντικό εδώ να ειπωθεί πάντως πώς η συμφωνία είναι σε μορφή πρότασης από πλευράς ΗΠΑ που προσπαθούν με αυτές τις συζητήσεις να διαμορφώσουν υπέρ τους , τους όρους που αφορούν τα παραπάνω, αλλά, και πολλά ακόμα μέτρα όπως την άρση περιορισμών για άσκηση επαγγέλματος από τις ΗΠΑ στην Ε.Ε. (βλ. για παράδειγμα επιστήμονες, γραφεία κτλ που θέλουν ειδικές διαδικασίες αναγνώρισης από Ε.Ε. ), την διαπραγμάτευση νομοθεσιών που θα άπτονται σημαντικότερων θεμάτων (π.χ. προσωπικά δεδομένα και χρήση από διαφημιστικές εταιρίες κοκ. )

Η τελευταία συνάντηση είχε γίνει στις αρχές του χρόνου και μάλιστα είχε εκδοθεί και δελτίο αναφοράς (Points of meeting) με ονομασία " Tactical State of Play - 3.2016 ", όπου η Greenpeace που το διέδωσε ανέφερε με πολύ έντονο τρόπο πολλές παρασκηνιακές δράσεις που δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας και προβληματίζουν για το τι ακριβώς έρχεται με την ΤΤΙΡ.

Είναι προφανές πώς η συγκεκριμένη συμφωνία έχει ως μόνο γνώμονα το κέρδος των βιομηχανιών και κάποιων ειδικών κύκλων που ασχολούνται με αυτές. Είναι επίσης προφανές πώς μια τέτοια συμφωνία θα οδηγήσει σε μαρασμό πολλούς από τους τομείς της Ε.Ε. , ειδικά σε μαζικές παραγωγές, ενώ θα αυξήσει κατακόρυφα το κόστος σε ποιοτικά προϊόντα καθώς η παραγωγή τους θα είναι πιο σπάνια αλλά και συγχρόνως πιο κοστοβόρα από τον Ευρωπαίο παραγωγό.




Όσον αφορά την χώρα μας, υπάρχει ελάχιστη πληροφόρηση γύρω από το θέμα και ανύπαρκτη προετοιμασία, καθώς ο αγροτικός τομέας έτσι και αλλιώς έχει μείνει πολύ πίσω συγκριτικά με εκείνον της Ε.Ε. όσον αφορά την τεχνολογία παραγωγής αλλά και τον σχεδιασμό του, ενώ ο κτηνοτροφικός και πτηνοτροφικός έιναι εδώ και καιρό σε μαρασμό. Παράλληλα η Ελλάδα όντως ευρισκόμενη σε μειονεκτική θέση εντός της Ε.Ε. και μιας αγοράς που ήδη είναι πιο φτηνή από ότι τα Ελληνικά προϊόντα (λόγω φορολογίας και κόστους παραγωγής), έχει απωλέσει προ πολλού την ικανότητα ασφάλειας τροφίμων και εξαρτάται κατά πολύ από τις εισαγωγές. Μια κατάσταση που έχει ήδη δυναμιτίσει την βιομηχανία και βιοτεχνία της χώρας. Αν ολοκληρωθεί η συμφωνία , όπως διαφαίνεται, τότε θα υπάρξει και το τελικό χτύπημα για την Ελληνική οικονομία καθώς οι εισαγωγές , όπως ειπώθηκε, αρχικά θα φέρουν πολύ μεγάλες πτώσεις σε τιμές, αλλά ταυτόχρονα θα εξουδετερώσει ότι έχει απομείνει από τον τοπικό ανταγωνισμό προσθέτοντας ανέργους σε μια ήδη εξουθενωμένη κοινωνία.

Αλέξανδρος Νίκλαν
Σύμβουλος Θεμάτων Ασφαλείας

geopolitics