Δευτέρα, 18 Ιουλίου 2016

Αναλύοντας και ψυχαναλύοντας την πρόσφατη τουρκική κρίση

18-7-16



Γράφει ο Τάσος Τσιπλάκος



Ξεκινώ με μια βασική παραδοχή: Το τουρκικό κράτος είναι παραδοσιακός εχθρός και διαχρονικά μόνιμη απειλή για την Ελλάδα.

Επομένως, σε μια πρώτη απλοϊκή προσέγγιση, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι όσο η Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρά εσωτερικά προβλήματα, η χώρα μας επωφελείται. Αναλύοντας, όμως, βαθύτερα κι επειδή ζούμε σε μια πολυεπίπεδη πραγματικότητα που καθορίζεται από διεθνείς συμμαχίες, συμφωνίες και κυρίως ισορροπίες, η παραπάνω απλοϊκή προσέγγιση μοιάζει να ανατρέπεται.

Λόγω του γεγονότος, ότι τα αίτια, οι πρωταγωνιστές κι οι επιπτώσεις του τουρκικού πραξικοπήματος δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει, καθώς επίσης πολλά δεδομένα και γεγονότα είναι άγνωστα, η μόνη προς το παρόν χρήσιμη προσέγγιση είναι αυτή της παράθεσης ορισμένων ερωτημάτων και μόνο. Το πνεύμα της αμφιβολίας που χαρακτηρίζει το παρόν κείμενο θα εκφράζεται συχνά από το επίρρημα μάλλον.

Κάθε ανάλυση ή/και άποψη που σέβεται τον εαυτό της, ξεκινά με το βασικό ερώτημα «Qui Bono?» δηλαδή «Ποιος ωφελείται;».

Ποιος ωφελείται, λοιπόν, από τη σημερινή κατάσταση στην Τουρκία; Εκ του αποτελέσματος η προφανής απάντηση είναι ο Ερντογάν. Μάλλον…

Ποιος θα ωφελείτο εάν επικρατούσε το πραξικόπημα; Οι Αμερικάνοι; Οι Ισραηλινοί; Οι Ρώσοι; Οι Ευρωπαίοι; Οι απαντήσεις αμφίβολες. Επομένως, εάν δεν έχουμε σίγουρες και τεκμηριωμένες απαντήσεις, οι στόχοι του πραξικοπήματος ήταν αμφίβολοι. Μάλλον…

Γιατί και από ποιους έγινε το πραξικόπημα; Από δυσαρεστημένους κατώτερους στρατιωτικούς; Από μέρος των Ενόπλων Δυνάμεων; Από ξένες μυστικές υπηρεσίες; Με ποιο σκοπό; Με τι κυβέρνηση και με ποιον θα αντικαθιστούσαν τον Ερντογάν; Άγνωστα κι αυτά. Μάλλον…

Έγινε όντως με «ερασιτεχνικό» τρόπο το πραξικόπημα; Κατά τα φαινόμενα ναι. Ίσως γι’ αυτό και υπήρξαν τόσες συγκρούσεις και θύματα. Τα ερωτήματα για αυτό το θέμα είναι καταιγιστικά και πολλά:Γιατί δεν έκλεισαν τα ιδιωτικά κανάλια; Γιατί δεν καταλήφθηκαν τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα; Έγινε επιχείρηση σύλληψης του Ερντογάν; Εάν ναι γιατί απέτυχε; Υπήρξε προδοσία του πραξικοπήματος εκ των έσω και σε ποιο στάδιο; Από πού εξέπεμψε ο Ερντογάν μέσω του FaceTime; Ποιοι διεθνείς παράγοντες ή/και άσπονδοι φίλοι του παρείχαν καταφύγιο;

Εκ του αποτελέσματος κρίνοντας και πάλι, δικαίως θα έχουν, οι αποτυχόντες κινηματίες, την όποια άσχημη τύχη θα τους επιφυλάξει ο Ερντογάν. Γιατί τέτοιου μεγέθους αποτυχίες, πρέπει να έχουν και τον ανάλογο κολασμό, διότι κακοί επαγγελματίες ανέλαβαν ένα υψηλού ρίσκου εγχείρημα με αμφίβολα αποτελέσματα και πολυαίμακτη κατάληξη.

Ένα βασικό ερώτημα που κυριαρχεί διεθνώς είναι εάν ο Ερντογάν, «έστησε» ο ίδιος το πραξικόπημα: Αμφίβολο. Γιατί τέτοιου είδους εγχειρήματα ενέχουν πολύ υψηλό ρίσκο και ποτέ δεν μπορείς να είσαι σίγουρος για την τελική κατάληξη. Ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η μονοκρατορία του Ταγίπ βάλλεται πανταχόθεν, αντιμετωπίζει ισχυρή εσωτερική και διεθνή αμφισβήτηση κι έχει απέναντί του ένα στρατό σχεδόν τριχοτομημένο. Ένα πιθανό σενάριο θα ήταν ότι κατάφερε να ενημερωθεί εγκαίρως, να εκμεταλλευθεί τις αδυναμίες και τις αστοχίες των πραξικοπηματιών εγκαίρως και με ψύχραιμους χειρισμούς –κι αρκετή δόση τύχης- κατάφερε να επικρατήσει. Μάλλον…

Η Ελλάδα θα ωφελείτο από τυχόν επικράτηση του πραξικοπήματος; Η απάντηση προφανώς είναι όχι. Μάλλον…

Είναι καλύτερα να γνωρίζεις τον εχθρό σου, τον οποίο έχεις μελετήσει και έχεις καταστρώσει σχέδια (λέμε τώρα) αντιμετώπισής του, παρά να έχεις να αντιμετωπίσεις ένα νέο εχθρό, σχεδόν άγνωστο, από την αρχή με όλες τις απρόβλεπτες επιπτώσεις στην ανακατανομή των ισορροπιών στην περιοχή και την επιβεβλημένη αλλαγή των όποιων σχεδιασμών.

Από τα παραπάνω, εξάγεται το συμπέρασμα ότι στην παρούσα φάση κρίσης και χρεοκοπίας που αντιμετωπίζει η χώρα, το υπάρχον status quo τη βολεύει κι επομένως και η παραμονή του Ερντογάν στην εξουσία, ελπίζοντας ότι η παράκρουση μεγαλείου που τον χαρακτηρίζει, θα τον οδηγήσει στην καταστροφή της Τουρκίας, με τις λιγότερες δυνατές επιπτώσεις για την Ελλάδα, εφόσον βέβαια έχουν γίνει οι κατάλληλοι σχεδιασμοί κι υπάρχει ηγεσία που κατ’ ελάχιστον, θα έχει το σθένος και την ικανότητα να διαφυλάξει τα εθνικά συμφέροντα.

Τέλος, στο ερώτημα εάν θα πρέπει να δοθεί άσυλο στους 8 Τούρκους στρατιωτικούς η απάντηση είναι κάπως σύνθετη. Η ανθρώπινη και νομική προσέγγιση συνηγορεί προς την παροχή ασύλου, εφόσον η πρωτοβουλία τους ήταν καθαρά ιδιωτική και δεν αποτελεί μέρος κάποιου άλλου ευρύτερου σχεδιασμού για τη δημιουργία προβλημάτων και αποσταθεροποίησης.

Από πλευράς, όμως, προάσπισης των εθνικών συμφερόντων, αλλά και της ισορροπίας δυνάμεων τη δεδομένη στιγμή, η έκδοσή τους θα μπορούσε να εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα, γιατί σύντροφοι μας αρέσει, δεν μας αρέσει η διπλωματία κι η εξωτερική πολιτική δεν θα πρέπει να επηρεάζονται από κανενός είδους συναισθηματισμό. Η ψυχρή λογική είναι η μόνη σταθερά, διαχρονικώς και διεθνώς.

Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω πως η ιστορία έχει δείξει ότι αναλύσεις σαν την παραπάνω, που γράφονται «εν θερμώ» και με έλλειψη του μεγαλύτερου ποσοστού των πραγματικών δεδομένων και καταστάσεων, ανατρέπονται πολύ εύκολα. Όποιος διαθέτει περισσότερα στοιχεία και δεδομένα που ανατρέπουν ή/και αμφισβητούν εύλογα τα παραπάνω και μπορούν να μας διαφωτίσουν περισσότερο, είναι ευπρόσδεκτος  να τα παραθέσει…

geopolitics