Τετάρτη, 21 Σεπτεμβρίου 2016

Ἡ Δουλεία στη ‘Μετά-τη-Δουλεία’ Εποχή





21-9-16



Γράφει ο Απόστολος Βρανάς



Περνώντας πρόσφατα τα κανάλια της τηλεόρασης, εντόπισα το ριμέικ της σειρας ‘Ρίζες’, βασισμένης πάνω στο πολύκροτο βιβλίο του Alex Haley. Τόσο το παλιο σήριαλ οσο και το βιβλίο είχαν γίνει αγαπημένα μου και μου είχαν τραβήξει το ενδιαφέρον πολύ περισσότερο από το πιο μελοδραματικὀ ‘Η Καλύβα του Μπαρμπα Θωμά’.



Το Roots του Alex Haley εκδόθηκε το 1976 από τον Doubleday Books (πρώτη έκδοση) και περιέγραφε την ιστορία ενός αφρικανού, του Kunta Kinte, ο οποίος το 1767 αιχμαλωτίστηκε από βρετανικά στρατεύματα, πουλήθηκε σε δουλέμπορους και μεταπουλήθηκε ως σκλάβος για αγροτικές εργασίες στο Annapolis του Maryland, όπως και τις ιστορίες όλων των απογόνων του μέχρι τον πεμπτέγγονό του που έγραψε το βιβλίο. Ο συγγραφέας εμπνεύστηκε από κάποιες οικογενειακές αναμνήσεις, όπως τα ονόματα των προγόνων του, την ονομασία ko για ένα αφρικανικὸ έγχορδο και την ονομασία του ποταμού Kamby Bolongo και κατέληξε, αφού συμβουλεύτηκε αρχεία ιδιοκτητών σκλάβων, γλωσσολόγους και ιθαγενείς προφορικούς ιστορικούς στην Γκάμπια της Δυτ. Αφρικής, ότι ο προ-προ-προ-προ-παππούς του ήταν ο ίδιος με τον Kunta Kinte των τοπικών προφορικών παραδόσεων ο οποίος εξαφανίστηκε από το χωριό Juffure κοντά στις εκβολές του ποταμού Γκάμπια και όπου υπάρχει όντως έγχορδο όργανο kora.

Το βιβλίο τιμήθηκε με το Βραβείο Pulitzer και την επόμενη χρονιά μεταφέρθηκε στην τηλεόραση ως ένα μικρό καθημερινό σήριαλ οκτώ επεισοδίων (1977, ABC – τουλάχιστον τα πρώτα πέντε επεισόδια μπορείτε να τα παρακολουθήσετε δωρεάν εδώ: 123movies.to/film/roots-1977-12776/watching.html). Ένα χρόνο αργότερα (1978) προβλήθηκε και στην ελληνική τηλεόραση και είχε θεωρηθεί τόσο καλοβαλμένη και ιστορικά πιστή σειρά, ώστε οι καθηγητὲς μας μας ενθάρρυναν να την παρακολουθούμε. Η επιτυχία της τηλεοπτικής σειράς έφερε την ελληνική μετάφραση του βιβλίου (1980, Ζάρβανος) και, αρκετά χρόνια αργότερα, ήρθε το ριμέικ του σήριαλ (2016, History Channel – ΟΤΕ TV για την Ελλάδα) για τη σημερινή γενιά.



Η δουλεία τότε, η κατάργησή της και οι σύγχρονες πρακτικές της

Ο Κούντα Κίντε αιχμαλωτίστηκε και πουλήθηκε νόμιμα (για τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς βεβαίως, διότι ο ίδιος δε ρωτήθηκε ...) καθώς το δουλεμπόριο ήταν ακόμα νόμιμο και ανθηρό. Δυστυχώς, πέραν του ηθικού θέματος, ήταν και πανάκριβη δουλειά για τους δουλεμπόρους καθώς ένα μεγάλο μέρος των σκλάβων (της ‘πραμάτειας’ τους, δηλαδή) πέθαινε από ασθένειες κατά το διάπλου του Ατλαντικού ...

Το 1807, το Βρετανικό Κοινοβούλιο πέρασε νόμο που κήρυττε την εμπορία των σκλάβων παράνομη ενώ το 1808 οι ΗΠΑ απαγόρευσαν την εισαγωγὴ σκλάβων. Λίγα χρόνια αργότερα, καθώς το παράνομο υπερατλαντικό δουλεμπόριο συνέχιζε, είτε προς τις ΗΠΑ είτε προς τα νησια της Καραϊβικής, οι δύο στόλοι έφτιαξαν μία κοινή δύναμη η οποία σταματούσε εμπορικά πλοία για έλεγχο και, εάν έβρισκε πάνω τους δούλους, τα κατείσχε και τα γυρνούσε στην Αφρική όπου απελευθέρωναν τους απαχθέντες (κάμποσοι δουλέμποροι προτίμησαν να ποντίσουν τους σκλάβους μεσοπέλαγα για να ‘σώσουν’ τα πλοία τους από τον αναπόφευκτο έλεγχο ...). Η ήττα της Συνομοσπονδίας του Νότου στον αμερικανικό εμφύλιο (1865) ουσιαστικά ‘αποτελείωσε’ τις εμπορικές προοπτικές του δουλεμπορίου με τη μορφή που το βλέπουμε στα έργα ... Η Μαυριτανία στη Δυτική Αφρική – τι ειρωνικό, αλήθεια ... – είναι το τελευταίο κράτος στον κόσμο που κατήργησε τη δουλεία το 2007.

Είναι προς τιμήν της χώρας μας ότι από το Σύνταγμα του Άστρους (1823) 
«... εἰς τήν Ἑλληνικήν ἐπικράτειαν οὔτε πωλεῖται οὔτε ἀγοράζεται ἂνθρωπος· ἀργυρώνητος (αγορασμένος με χρήματα) δέ παντός γένους, καί πάσης θρησκείας, ἅμα πατήσας τό Ἑλληνικόν ἔδαφος εἶναι ἐλεύθερος, καί ἀπό τόν δεσπότην (εδώ: ιδιοκτήτη) αὐτοῦ ἀκαταζήτητος.»!

Δυστυχώς, η δουλεία εκσυγχρονίστηκε όπως και πολλά άλλα πράγματα· σίγουρα δεν καταργήθηκε! Μπορεί να μη βλέπουμε μεγάλες αγορές με αλυσοδεμένους ανθρώπους ως εμπόρευμα, όμως υπάρχουν μορφές δουλείας όπως το εμπόριο λευκής σαρκός (συνήθως κατά γυναικών), το εμπόριο λαθρομεταναστών και το εμπόριο παιδιών για εργασία σε παράτυπες βιομηχανίες συνήθως στην Ασία οι οποίες εκτρέφουν επικερδέστατες επιχειρήσεις. Τα άτομα που αποτελούν το εμπόρευμα είναι συνήθως αλλοδαπά ως προς τη χώρα εργασίας τους, τους έχουν υφαρπαγεί όλα τους τα ταξιδιωτικά και άλλα έγγραφα και κρατούνται προς ‘εργασία’, δηλαδή εκμετάλλευση, συχνά με απειλές για τη ζωή των ιδίων και των οικογενειών τους και με συχνούς ξυλοδαρμούς ή/και βιασμούς. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις αυτών των σύγχρονων δουλεμπορικών δραστηριοτήτων είναι αυτές των διάφορων ἀνατολικοευρωπαίων γυναικών που εισάγονται στις χώρες της Ε.Ε. συνήθως ως ‘καλλιτέχνιδες’ και καταλήγουν πόρνες και αυτές των Κινέζων λαθρομεταναστών στην Αμερική που μεταφέρονται μαζικά με πλοίο (όπως τότε ...) και οι ‘εργοδότες τους’ πληρώνουν το αντίτιμο του ‘εισιτηρίου’ έναντι.

Συγγενής μορφή εμπορίου ανθρώπων είναι η μαζική διακίνιση λαθρομεταναστών, όπως από την Τουρκία στην Ελλάδα και από τη Λιβύη στην Ιταλία, αν και δεν έχει διαπιστωθεί περαιτέρω διασύνδεση με εκμεταλλευτές τύπου ‘εργοδοτών’.



Η δουλεία στον ισλαμικό κόσμο


Μία πλευρά της σύγχρονης μορφής της δουλείας είναι αυτή των γυναικών στο Ισλάμ, ειδικά των αλλοθρήσκων. Στη φιλοσοφία του, οι γυναίκες είναι κατώτερης στάθμης γενικά, αλλά ο πιστός μουσουλμάνος έχει (θεωρητικά) το δικαίωμα να πάρει σκλάβες αλλόθρησκες ηττημένες γυναίκες για εργασία και σεξουαλική ικανοποίηση (π.χ., Ιερό Κοράνιο, 33:50), μία πρακτική η οποία δε θεωρείται επιπλέον και μορφή μοιχείας! Στην πράξη, έχουν εντοπιστεί γραφεία οικιακών βοηθών τα οποία εισάγουν νεαρές μη μουσουλμάνες κοπέλλες από το εξωτερικό με παραπλανητικές υποσχέσεις και τις ‘πουλούν’ ως εσωτερικές υπηρέτριες σε ευκατάστατους οικογενειάρχες. Στο Κουβέιτ, για παράδειγμα, όπου αυτά τα γραφεία λειτουργούν νόμιμα, δεν υπάρχει νομοθεσία που να προστατεύει τις εσώκλειστες οικιακές βοηθούς με αποτέλεσμα εκείνες να ‘σκλαβώνονται’ μέχρι τυχόν να καταφέρουν να δραπετεύσουν και να φτάσουν σε μία κοντινή πρεσβεία ως άσυλο.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2016.

Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας.

geopolitics