Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2016

Μία σύντομη αποτίμηση της επίσκεψης του απερχόμενου Αμερικανού προέδρου στην Αθήνα.

18/11/16


Δρ Κωνσταντίνος Φίλης
διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων



Η ατζέντα Ομπάμα περιλάμβανε (τουλάχιστον) τα εξής:

α) Επαναβεβαίωση της στήριξης στην Ελλάδα, δεδομένου ότι κλονιζόμαστε από σειρά κρίσεων σε εσωτερικό και εξωτερικό. Οι ΗΠΑ θα ήθελαν να δουν να σταθεροποιούμαστε, καθώς και να μην προκύψει αστάθεια στην ευρωζώνη (αν και η Ιταλία εξελίσσεται πλέον στον μεγάλο κίνδυνο). Ο συνδυασμός επιτάχυνσης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων με τη διευθέτηση του χρέους αποτελεί πάγια αμερικανική θέση, απλά συνήθως οι εκάστοτε κυβερνώντες ερμηνεύουν τον όρο "διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις" με τον βολικότερο δυνατό τρόπο, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για δομικές αλλαγές σε εργασιακά, ασφαλιστικό, κα., αφού η Ουάσιγκτον κινείται στη γραμμή του ΔΝΤ.

β) Κυπριακό. Η Ουάσιγκτον βιάζεται να "κλείσει" την επίλυση του (ιδανικά θα επισφραγιζόταν πριν το πέρας της θητείας του, έστω με μία αρχική συμφωνία), ώστε να οικοδομήσει ένα εταιρικό άξονα απέναντι στις προκλήσεις ασφαλείας που διαμορφώνονται περιμετρικά (τρομοκρατία, προσφυγομεταναστευτικές ροές, ενίσχυση Ρωσίας).

Εδώ χρειάζεται προσοχή ενδεχόμενη απόπειρα εξευμενισμού της προβληματικής Τουρκίας, αν και το Κυπριακό δεν μπορεί να "καλύψει" τυχόν απώλειες στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής. Σημειώνεται, ωστόσο, πως η πολιτική ίσων αποστάσεων καταλήγει να γίνεται ευμενής για την Τουρκία. Ακόμη πιο προβληματική είναι η διαπίστωση πως η Ουάσιγκτον φαίνεται πως έχει υιοθετήσει τη θέση της Άγκυρας για την ανάγκη διατήρησης τουρκικών στρατευμάτων στην Κύπρο με κάποιο προκάλυμμα, έστω και για ένα μεταβατικό στάδιο, ασκώντας πιέσεις προς Λευκωσία και Αθήνα (όπως άλλωστε και για την ανάγκη πεντεμερούς/πολυμερούς συνάντησης που σε πρωθύστερο στάδιο η ελληνική πλευρά απέρριπτε). Γίνεται, συνεπώς, αντιληπτό, πως το μήνυμα δυσαρέσκειας προς τον Ερντογάν και κυρίως η απροθυμία να συζητηθούν κατ' ιδίαν δύσκολα ζητήματα που χωρίζουν αυτή τη στιγμή ΗΠΑ-Τουρκία, δεν έχει (άμεσο) πρακτικό αντίκτυπο στα δικά μας εθνικά θέματα.

γ) Ενεργειακά. Οι ΗΠΑ θέλουν να προωθήσουν συγκεκριμένα σχέδια, με την ελπίδα να μετριάσουν την επιρροή της Ρωσίας (τόσο στο σκέλος του φυσικού αερίου όσο και ευρύτερα γεωπολιτικά). Νούλαντ και Χοκστάιν είναι τα πρόσωπα κλειδιά από αμερικανικής πλευράς, ωστόσο, ακόμη αναμένουμε μία τεκμηριωμένη και εμπεριστατώμενη πρόταση για την τροφοδότηση του τερματικού LNG στην Αλεξανδρούπολη με αμερικανικό υγροποιημένο, ενώ ως προς τα αποθέματα της Ανατολικής Μεσογείου, οι ΗΠΑ δείχνουν προτίμηση στην τουρκική προοπτική (είτε ως αγορά είτε ως οδό διέλευσης).

Η δε στήριξη στον κάθετο άξονα διασύνδεσης μας με τη Βουλγαρία βρίσκεται υπό την αίρεση εξεύρεσης ικανών ποσοτήτων διοχέτευσης. Άρα, εδώ και καιρό, παρά τις προτροπές να αποκλείσουμε τη Ρωσία, δεν βλέπουμε να μετουσιώνονται σε πράξη οι εξαγγελίες από μεριάς ΗΠΑ. Τέλος, εφόσον, τα περιθώρια υποστήριξης της Αθήνας ήταν εκ των πραγμάτων συρρικνωμένα (τόσο λόγω του ότι ο Ομπάμα απέρχεται όσο και εξαιτίας του ότι οι αποφάσεις για την ελάφρυνση του χρέους εξαρτώνται από άλλες δυνάμεις), αποφάσισε, στο πλαίσιο της δημιουργίας μίας πολιτικής παρακαταθήκης (ομιλία στο Ίδρυμα Σταύρου Νιάρχου), όπου κατέστησε σαφείς τις διαχωριστικές γραμμές με τη νέα αμερικανική ηγεσία, επισκεπτόμενος Παρθενώνα και Μουσείο της Ακρόπολης να μας κάνει ένα μεγάλο δώρο θετικής προβολής προς το εξωτερικό. Άρα, μέχρι να διαπιστωθούν οι "παρενέργειες" όσων συζητήθηκαν πίσω από τις κλειστές πόρτες (χρέος, Κυπριακό, ενέργεια, προσφυγομεταναστευτικό), η προστιθέμενη αξία της επίσκεψης του απερχόμενου Αμερικανού προέδρου συνίσταται στη "διαφήμιση" της ιστορίας και του πολιτισμού μας.


geopolitics