Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

Όταν ο Κάστρο έμαθε την είδηση της δολοφονίας του Κένεντι

29/11/16



«22 Νοεμβρίου 1963, περίπου 1.30 το μεσημέρι, ώρα Κούβας. Τρώγαμε μεσημεριανό στο σαλόνι του μικρού εξοχικού που είχε ο Φιντέλ Κάστρο, στην πανέμορφη παραλιακή Βαραδέρο, 120 χλμ. από την Αβάνα. Ρωτούσα, τουλάχιστον για 10η φορά, τον κουβανό ηγέτη σχετικά με τις λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία πριν από την εγκατάσταση των πυραύλων. Ξαφνικά χτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν επείγον για τον πρωθυπουργό. “Como? Un atentado” (Πώς; Απόπειρα δολοφονίας;)». Ο Ζαν Ντανιέλ, ο εκδότης του Nouvel Observateur, ήταν μαζί με τον Φιντέλ Κάστρο όταν πληροφορήθηκε την είδηση της δολοφονίας του Τζον Κένεντι.

«Τραυματίστηκε; Πολύ σοβαρά; Αυτά είναι άσχημα νέα». Την τελευταία φράση ο ηγέτης της κουβανικής επανάστασης την επανέλαβε τρεις φορές. Κι έπειτα έμεινε σιωπηλός, περιμένοντας ένα ακόμη τηλεφώνημα για περισσότερες πληροφορίες. Έσπασε μόνο για λίγο τη σιωπή του για να παρατηρήσει ότι εκείνη την εποχή υπήρχε ένας αυξανόμενος αριθμός αλλόφρονων περιθωριακών στις ΗΠΑ και πως η απόπειρα δολοφονίας θα μπορούσε να είναι δουλειά κάποιου τρελού ή τρομοκράτη. Ίσως Βιετναμέζος; Ή μήπως μέλος της Κου Κλουξ Κλαν; Κι έπειτα ήρθε το δεύτερο τηλεφώνημα. Υπήρχε η ελπίδα ότι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν ακόμη ζωντανός, ότι μπορούσαν να τον σώσουν. «Εάν τα καταφέρουν, τότε έχει ήδη επανεκλεγεί», αντέδρασε άμεσα ο Κάστρο, και έδειχνε να τον ικανοποιεί ένα τέτοιο υποθετικό σενάριο.

Η όλη κατάσταση ήταν συνέχεια μίας συζήτησης που είχε ξεκινήσει ο Ζαν Ντανιέλ με τον Κάστρο το προηγούμενο απόγευμα και που τελικά εξελίχτηκε σε ολονύχτια υπόθεση… Για την ακρίβεια, διήρκεσε ακριβώς από τις 10.00 το βράδυ έως τις 4.00 τα ξημερώματα. Ένα μεγάλο μέρος εκείνης της κουβέντας αφορούσε τις εντυπώσεις του γάλλου εκδότη από μία πρόσφατη συνέντευξη που είχε κάνει με τον πρόεδρο Κένεντι, τις οποίες μετέφερε στον κουβανό ηγέτη.

Τους βρήκαν τα ξημερώματα, με τον Κάστρο να παραδίνεται σε ένα αδυσώπητο κατηγορητήριο της πολιτικής των ΗΠΑ. Εν πολλοίς, ο Κάστρο υποστήριζε ότι η Ουάσινγκτον είχε στο πρόσφατο παρελθόν την ευκαιρία να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κούβα, αντ’ αυτού όμως ανέχτηκε ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης, εξοπλισμού και οργάνωσης της αντεπανάστασης από τη CIA.

Ο Κάστρο είχε συμφιλιωθεί με τους φόβους του. Ο κίνδυνος εξάλλου ήταν μέρος της ζωής του, έλεγε στον Ζαν Ντανιέλ. Κι έπειτα, υποστήριζε με στωικότητα, εάν έμελλε να γίνει θύμα των ΗΠΑ, αυτό απλώς θα ενίσχυε την ακτίνα επιρροής του στη Λατινική Αμερική και τον σοσιαλιστικό κόσμο.

Ο λόγος του - επέμενε - πήγαζε από το κοινό ενδιαφέρον για ειρήνη και για τις δύο πλευρές.
Απαραίτητη προϋπόθεση, επαναλάμβανε, ένας αμερικανός ηγέτης, ικανός να καταλάβει τις εκρηκτικές πραγματικότητες της Λατινικής Αμερικής. Σε αυτό το σημείο της συζήτησης, θυμάται ο Ντανιέλ, ο Κάστρο έριξε τους τόνους. «Ο Κένεντι θα μπορούσε να είναι αυτός ο άνδρας. Έχει ακόμη τη δυνατότητα να γίνει ο σπουδαιότερος πρόεδρος των ΗΠΑ, ο ηγέτης που ίσως μπορέσει επιτέλους να καταλάβει ότι δεν μπορεί να υπάρξει συνύπαρξη καπιταλιστών και σοσιαλιστών στην Αμερική. Θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο σπουδαίος και από τον Λίνκολν. Ξέρω, για παράδειγμα, από τον Χρουστσόφ, ότι ο Κένεντι είναι ένας άνθρωπος με τον οποίο μπορείς να μιλήσεις. Είναι μία αντίληψη που έχω από όλες τις συζητήσεις με τον Χρουστσόφ. Άλλοι ηγέτες με διαβεβαιώνουν ότι για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, πρέπει να περιμένουμε πρώτα την επανεκλογή του. Προσωπικά τον θεωρώ υπεύθυνο για όλα. Έχει ωστόσο κατανοήσει πολλά πράγματα τους τελευταίους μήνες. Και σε τελική ανάλυση, είμαι πεπεισμένος ότι οποιοσδήποτε άλλος θα ήταν χειρότερος».

Στο τέλος εκείνης της ξεχωριστής βραδιάς, όπως τη θυμάται ο Ζαν Ντανιέλ, ο Κάστρο του ανέθεσε αποστολή: «Μιας και θα δεις τον Κένεντι, στείλε του μήνυμα ειρήνης. Δεν θέλω τίποτα. Δεν περιμένω τίποτα. Σε αυτά που αναφέρατε ωστόσο, υπάρχουν θετικά στοιχεία».

Λίγες ώρες αργότερα, η είδηση της δολοφονίας του αμερικανού προέδρου έκανε τον γύρο του κόσμου: ο Κένεντι τραυματίστηκε στο κεφάλι, καταδίωξη του δολοφόνου, δολοφονία αστυνομικού, ο πρόεδρος είναι νεκρός. Ο Φιντέλ σηκώθηκε και απευθύνθηκε στον Ζαν Ντανιέλ: «Όλα άλλαξαν. Όλα θα αλλάξουν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τέτοια θέση στα παγκόσμια πράγματα, ώστε ο θάνατος του προέδρου μίας τέτοιας χώρας επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Ο Ψυχρός Πόλεμος, οι σχέσεις με τη Ρωσία, η Λατινική Αμερική, η Κούβα… Όλα θα πρέπει να επανεξεταστούν. Θα σου πω ένα πράγμα: τουλάχιστον ο Κένεντι ήταν ένας εχθρός τον οποίο είχαμε συνηθίσει. Είναι σοβαρό το ζήτημα, πολύ σοβαρό».

Ο Κάστρο ωστόσο είχε έναν ακόμη λόγο να ανησυχεί. «Τώρα - έλεγε - πρέπει να βρουν τον δράστη γρήγορα, πολύ γρήγορα, αλλιώς, θα δεις, θα προσπαθήσουν να κατηγορήσουν εμάς». Αυτό όμως που τον είχε εξοργίσει ήταν πως ο Κένεντι ήταν ο τέταρτος πρόεδρος που δολοφονούνταν στις ΗΠΑ. «Στην Κούβα, μόνο ένας έχει δολοφονηθεί», παρατηρούσε και εξηγούσε στον γάλλο εκδότη ότι όταν κρυβόταν με τους «μπαρμπούδος» του στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα, υπήρχαν ορισμένοι που ήθελαν να σκοτώσουν τον Μπατίστα, θιασώτες της άποψης ότι ξεμπερδεύεις από ένα καθεστώς αποκεφαλίζοντάς το. Ο Κάστρο διαφωνούσε κάθετα με τέτοιου είδους μεθόδους. Ήταν σίγουρος, ότι σε μία τέτοια περίπτωση κάποιος άλλος στρατιωτικός θα έπαιρνε τη θέση του αναζητώντας την παραδειγματική τιμωρία των επαναστατών για το μαρτύριο του δικτάτορα. «Ήμουν όμως ούτως ή άλλως αντίθετος, και από προσωπική άποψη», επέμενε. «Απεχθάνομαι αυτό το είδος θανάτωσης».

Επιμέλεια: Μάρω Βακαλοπούλου

geopolitics