Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2016

Trump και Βαλκάνια:It is just (balkan) bussiness

19/11/16





Γράφει ο Γιώργος Αϊβαλιώτης
Αναλυτής γεωστρατηγικής και γεωπολιτικής ασφάλειας


Σε παλαιότερο άρθρο μου είχα αναλύσει πως η σημασία της εκλογής Trump στις ΗΠΑ δε διαθέτει τη σημασία που της αποδίδουμε για την περιοχή των Βαλκανίων. Τούτο, όπως είχα πει τότε προκύπτει από το γεγονός πως ο νεοεκλεγείς αμερικανός Πρόεδρος έχει άλλα σημαντικά προβλήματα να επιλύσει τα οποία θέτουν την περιφέρειά μας σε δευτερεύουσα θέση στην ιεράρχησή του. Ωστόσο αυτό είχε διατυπωθεί προκειμένου να αναδείξει τη σημασία που διαθέτουν άλλοι παράγοντες στην περιφερειακή γεωπολιτική, όπως η Ρωσία. Υπό αυτή την έννοια μπορεί η παρεμβατικότητα Trump να μην επηρεάζει τόσο τα Βαλκάνια, αλλά η απουσία της θεωρείται εξίσου σημαντική για τις αναλύσεις μας.

Το 2007, ο Walid Phares, ένας εκ των συμβούλων του νεοεκλεγέντος Αμερικανού Προέδρου, αναλύοντας την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσόβου, υποστήριξε ότι το ίδιο δικαίωμα πρέπει αν δοθεί και στους Σέρβους της RS. Ο εν λόγω τόνισε πως από τη στιγμή που η Διεθνής Κοινότητα αναγνώρισε αμέσως το δικαίωμα απόσχισης της Κροατίας και της Β-Ε, θα πρέπει να πράξει το ίδιο και με τη Σερβία, θεωρώντας πως η νομοθεσία που εφαρμόστηκε αποτελεί δεδικασμένο για την περιοχή.

Σύμφωνα με τον Phares, είναι ακατανόητος ο λόγος που ενώ οι ΗΠΑ και η Δυτική Ευρώπη έσπευσαν να αναγνωρίσουν την κρατική υπόσταση των Αλβανών που αποτελούν το 14% του πληθυσμού της Σερβίας, δεν έχει δοθεί το ίδιο δικαίωμα αυτοδιάθεσης στους Σέρβους της Β-Ε που αποτελούν το 31% του πληθυσμού, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο. Η άποψή του είναι πως τούτο θα έδινε την ευκαιρία για γενική ειρήνευση στα Βαλκάνια, επισημαίνοντας πως οι Σέρβοι έχουν ένα συγκεκριμένο πρόβλημα για να ασχοληθούν με τις ισλαμικές βλέψεις και να βοηθήσουν στην παρεμπόδιση δημιουργίας μουσουλμανικού κράτους στην Ευρώπη που οδηγεί στην ενίσχυση της Al Qaeda και την κοσμοθεωρία της jihad.

Στις τότε δηλώσεις του είχε θέσει ως όριο για την Ουάσινγκτον και τις Βρυξέλλες τις συνέπειες που προέκυπταν αν οι τοπικές αρχές του Κοσσόβου ανακήρυτταν την ανεξαρτησία τους, καθώς το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης για όσους θεωρούν τους εαυτούς τους μια ξεχωριστή εθνοτική ομάδα θα πρέπει να αναγνωρίζεται, υπό την προϋπόθεση να μη ζημιώνονται άλλοι και να μην καταχράται το δικαίωμα αυτό, εν ονόματι ολοκληρωτικών ιδεολογιών. Τούτο αποτελεί μία δικλείδα ως προς τις απόψεις του ανωτέρω συμβούλου, οι οποίες μπορούν να αναγνωστούν με διττή σημασία, αναλόγως του χώρου και των αμερικανικών συμφερόντων. Επί παραδείγματι θα μπορούσε να αρνηθεί το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των ρωσόφωνων της Ουκρανίας, αλλά να αποδεχτεί το αντίστοιχο για τους Σέρβους της RS.

Σύμφωνα με τον Phares, οι Σέρβοι της Κροατίας και της Β-Ε αδικούνται, διότι η τύχη τους κρίθηκε από την τότε ηγεσία της Ουάσινγκτον και των Βρυξελλών με δύο μέτρα και δύο σταθμά, εν συγκρίσει με τους Κροάτες και τους Βόσνιους. Σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή της ίσης μεταχείρισης, εφόσον παρέχεται το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στους Αλβανούς στις περιοχές που αποτελούν πλειοψηφία, το ίδιο θα έπρεπε να εφαρμοστεί και στις ανάλογες περιοχές που συμβαίνει το ίδιο με τους Σέρβους.

Η γνώμη αυτή του Phares έχει βαρύνουσα σημασία, δεδομένου ότι ο αμερικανός Πρόεδρος θα ακολουθήσει ένα γνώμονα εξωτερικής πολιτικής βάσει των συμβουλών που θα ακούσει από το επιτελείο του σε θέματα όπως ο επανακαθορισμός των συνόρων των Βαλκανίων και άλλων περιοχών. Κρίνοντας από τη διάθεση που δείχνει ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος γνώμονας στην πολιτική του θα είναι οι εθνικές γραμμές, κάτι που εξυπηρετεί τη ρωσική πολιτική, η οποία αποκτά άλλη διάσταση στην περιοχή μας, εφόσον ο Trump είναι διατεθειμένος να δεχτεί τη σφαίρα της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια (σ.σ. η Ελλάδα αποκλείεται από αυτή, αλλά οι συνέπειες τέτοιων κινήσεων έχουν τη δική τους σημασία για την εξωτερική μας πολιτική και τις συνέπειες που μπορούν να προκύψουν με δικές μας μειονότητες).

Ο καιρός που κάποιος αμερικανός Πρόεδρος έθεσε τα Βαλκάνια ως προτεραιότητα εντοπίζεται αρκετά μακριά στο παρελθόν και τούτο αναμένεται να συμβεί και με τον 45ο. Τούτο σημαίνει πως εφόσον η Ρωσία θέσει υψηλά στην ατζέντα της τα Βαλκάνια, οι ΗΠΑ θα έχουν την πρόθεση να διαπραγματευτούν την ανοχή τους σε αντάλλαγμα άλλων γεωπολιτικών τους επιδιώξεων και ταυτόχρονα να αφήσουν το βρυχηθμό της ρωσικής αρκούδας να τρομοκρατήσει τους «ασεβείς» Ευρωπαίους ηγέτες που ευχόντουσαν «να μη μας βρει και αυτό το κακό»…

Σίγουρα η επέμβαση των ΗΠΑ σε δύο περιπτώσεις (Βοσνία, Κόσσοβο) βοήθησε στην ανάπτυξη του ΝΑΤΟ στην περιοχή οικοδομώντας τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων και ενισχύοντας τα δημοκρατικά πολιτεύματα, με τη Σλοβενία, την Κροατία και την Αλβανία να αποτελούν πλέον συμμαχικά μέλη της ευροατλαντικής Συμμαχίας, ενώ κάποιες από αυτές τις χώρες έχουν γίνει ήδη μέλη της Ε.Ε., αναμένοντας την είσοδο και άλλων κρατών. Ωστόσο η διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης των Δυτικών Βαλκανίων έχει παγώσει και εν μέσω οικονομικής κρίσης δεν αναμένεται να δούμε βήματα προς τα μπρος. Η εκλογή Trump θα μπορούσε να αποτελεί ταφόπλακα στο εν λόγω εγχείρημα ή ακόμα και να δούμε και βήματα προς τα πίσω.

Η Β-Ε αντιμετωπίζει επιθέσεις σε βάρος της συνταγματικής νομιμότητάς της, οι ρίζες της οποίας βρίσκονται στην ειρηνευτική διαδικασία της Dayton. Η ΠΓΔΜ βρίσκεται σε κατάσταση στασιμότητας λόγω εσωτερικών προβλημάτων, αλλά και του ζητήματος της ονομασίας της, το οποίο η κυβέρνηση Obama επιθυμούσε δια καώς να επιλυθεί με οιοδήποτε τρόπο για να ανακοπεί η ανάπτυξη της ρωσικής επιρροής. Τώρα η Ελλάδα μπορεί να δει μία νέα ευκαιρία επί του θέματος, εφόσον παίξει σωστά το διπλωματικό χαρτί των εθνικιστικών ιδεών του Trump.Το Κόσσοβο ξεκίνησε να υφίσταται ως κυρίαρχο κράτος, λόγω της αναγνώρισης των υπολοίπων μερών που προέκυψαν από τη διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας, αλλά βιώνει τα ίδια προβλήματα με αυτά της ΠΓΔΜ, όπως φαίνεται από τη μη αναγνώριση από τη Σερβία και των εσωτερικών του προβλημάτων.

Όλες οι χώρες των Βαλκανίων πλήττονται από μία ήπια ρωσική διείσδυση στα ΜΜΕ και στα θεσμικά τους όργανα. Αν ο νεοεκλεγείς αμερικανός Πρόεδρος είναι πρόθυμος να δεχτεί τη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας στα Βαλκάνια, τότε οι επιπτώσεις σε βάρος της Δημοκρατίας στην περιοχή μας θα είναι δραματικές και θα δούμε αρκετά εσωτερικά προβλήματα να αναδύονται στη Χερσόνησο του Αίμου. Η ένταξη του Μαυροβουνίου στο ΝΑΤΟ εξαρτάται από την επικύρωση της απόφασης από την αμερικανική Γερουσία, η πρόοδος της Β-Ε για ένταξη προϋποθέτει την από κοινού συνεργασία Ε.Ε. και ΗΠΑ για πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις και το ίδιο συμβαίνει με την επίλυση των προβλημάτων Κοσσόβου και ΠΓΔΜ. Οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτό το επίπεδο συνεργασίας, μόνο οφέλη μπορεί να αποδώσει για τη χώρα μας η οποία αντιμετωπίζει μία εχθρική στάση από τις Βρυξέλλες και διαθέτει την υποτέλεια της οικονομικής εξάρτησης των δόσεων.

Ο Trump είναι γνωστό πως επιθυμεί να βελτιώσει τις σχέσεις της χώρας του με τη Ρωσία και γι’ αυτό θα απαιτήσει πολύτιμα δώρα στην εξωτερική του πολιτική, τα οποία θα φέρει ως λάφυρα για την εσωτερική εδραίωσή του στις ΗΠΑ. Μπορεί να προείπαμε ότι η περίπτωση των ρωσόφωνων της Ουκρανίας δύναται να εξαιρεθεί από το συλλογισμό που παρουσιάζει ο σύμβουλος του αμερικανού Προέδρου, αλλά το «δύναται» δε σημαίνει πως θα συμβεί. Αντιθέτως δείχνει πως αποτελεί θέμα προς διαπραγμάτευση για τον αμερικανό Πρόεδρο, ο οποίος σε περίπτωση που αναγνωρίσει την προσάρτηση της Κριμαίας, άρα και την άρση των κυρώσεων προς τη Ρωσία, θα έχει βάλει την υπογραφή του σε μία σειρά εθνοτικών διαιρέσεων που περιλαμβάνουν την Ουκρανία, τη Γεωργία, τη Μολδαβία, τη Β-Ε, το Κόσσοβο και την ΠΓΔΜ.

Όλες αυτές οι διαιρέσεις μόνο με θαύμα μπορούν να σημειωθούν χωρίς συρράξεις. Το πιθανότερο είναι πως ανάλογο εγχείρημα, υπό την εποπτεία της Μόσχας, θα οδηγήσει σε αστάθεια, εθνοκάθαρση, επαναχάραξη συνόρων και πόλεμο. Στα μάτια όλων μας, ιδίως των ενοίκων αυτής εδώ της Χερσονήσου, μπορεί να φαντάζει μία τέτοια επιλογή αδιανόητη και καταστροφική. Ωστόσο οι «Λευκοί Εθνικιστές», όπως αποκαλούνται σύμβουλοι του Trump με επικεφαλής τον Steve Bannon, αναμφίβολα θα υπερασπιζόντουσαν πως οι εθνοτικές διαιρέσεις είναι κάτι φυσιολογικό και αναπόφευκτο, λόγω λαθών στην πρότερη εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και η διόρθωση αυτών των σφαλμάτων δίνει σε τόσο ακραίες αποφάσεις την πολιτική ορθότητα που απαιτείται.

Ο αντίλογος σε αυτή την ομάδα συμβούλων είναι οι πιο ρεαλιστικοί Ρεπουμπλικάνοι, όπως ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, Bob Cocker, οι οποίοι εκτιμάται ότι θα λάβουν θέσεις στο νέο Υπουργικό Συμβούλιο. Ίσως και η επίσκεψη Obama στην Αθήνα και διαδοχικά στο Βερολίνο να διαθέτει τη δική της σημασία για την προετοιμασία των εκπροσώπων του νεοφιλελευθερισμού επί των εξελίξεων που δύναται να φέρει η εκλογή Trump στα Βαλκάνια. Άλλωστε οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι προώθησαν τη Δημοκρατία στον κόσμο μέσω πολέμων, όπως ακριβώς έγινε και στα Βαλκάνια το 1990, γεγονός που δικαιολογεί την επίκληση αυτής της τόσο «βιασμένης» έννοιας από τον απερχόμενο αμερικανό Πρόεδρο.


Όσο για τη χώρα μας αδυνατώ να εκφέρω άποψη για την προτιμότερη επιλογή. Ένας πόλεμος στα Βαλκάνια είναι απευκταίος. Κανένας δεν προεξοφλεί ότι δε θα αντιμετωπίσουμε συνέπειες από μία τέτοια εξέλιξη επαναχάραξης συνόρων, χωρίς απαραίτητα αυτές να αφορούν τα σύνορά μας, αλλά περισσότερο τις ανθρωπιστικές συνέπειες προβλημάτων προσφύγων κτλ. Από την άλλη η μέχρι τώρα δρομολόγηση των εξελίξεων επί της ονομασίας των Σκοπίων μόνο αρνητική μπορεί να χαρακτηριστεί. Σε μία αρένα, όπως αυτή των Βαλκανίων, καλώς ή κακώς επικρατεί η οπτική του πραγματισμού. Η άποψη «Ο θάνατός σου η ζωή μου» είναι κλασική διπλωματική γραμμή στη διευθέτηση των υποθέσεων της Χερσονήσου μας. Ο Bismarck χαρακτήριζε την πολυτάραχη γειτονιά μας πυριτιδαποθήκη. Για όλους εμάς, που διαβιούμε σε αυτή, ισχύει απλά το Balkan business, ως προς τον τρόπο που επιλύονται οι διαφορές μας.



---------------------------------------------------------------------------------------

Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2016.

Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας.


geopolitics