26/2/17

Ρωσία: Ο ενεργειακός δυνάστης του 21ου αιώνα.







Πρόλογος Geopolitics and Daily News:

Η Ρωσία το τελευταίο διάστημα εξελίχθηκε σε μεγάλο ενεργειακό παίκτη, εκμεταλλευόμενη πλήρως την αδυναμία ή διπλωματική αδιαφορία του Μπάρακ Ομπάμα να σταθεί απέναντι στην σκακιστική δεινότητα του Βλάντιμιρ Πούτιν.

Ο Ομπάμα, επηρεασμένος από την Αραβική Άνοιξη (ένα πείραμα της Κλίντον που ήταν μια νέα προσπάθεια χρωματιστής επανάστασης στα χνάρια των επαναστάσεων του ενορχήστρωσε ο μεγαλοεπενδυτής Τζ. Σόρος), έδωσε βάση στο δικό του δόγμα για την εξωτερική πολιτική (το γνωστό Pivot to Asia) λησμονώντας (ενδεχομένως) ότι για να κατακτήσεις την Ασία και την περιοχή του Ειρηνικού οφείλεις να έχεις εξασφαλισμένο το δόγμα Μπρεζίνσκι (κατάκτηση της Ευρασίας) γιατί ουσιαστικά αυτό οδηγεί και στον έλεγχο του Δρόμου του Μεταξιού (silk road).

O Τραμπ ως επιχειρηματίας κινείται με πιο επιθετική πολιτική αφήνοντας την διπλωματία για άλλους. Κατά την προσωπική μας άποψη γι΄αυτόν ακριβώς το λόγο επιθυμεί, χωρίς την παρουσία της Ευρώπη να έρθει σε επαφή με τον Πούτιν.

Διαβάστε με προσοχή το άρθρο του ειδικού μας συνεργάτη Πολυδεύκη για να κατανοήσετε πλήρως την ενεργειακή διπλωματία που καθορίζει ουσιαστικά την γεπολιτική σκακιέρα. 







Γράφει ο Πολυδεύκης
Ειδικός Συνεργάτης του Geopolitics 

Το Πακιστάν συζητά με τη Ρωσία για τις τεχνικές λεπτομέρειες του σχεδίου αγωγού φυσικού αερίου στον άξονα Βορρά-Νότου, ο οποίος θα προμηθεύει από το Karachi με επανεριοποιημένο LNG τη Lahore. O Υπουργός Ενέργειας της Ρωσίας επισκέφθηκε το Islamabad στις 13-02-2017 για να συζητήσει τις τεχνικές πλευρές και άλλες λεπτομέρειες για την υλοποίηση του έργου, συμπεριλαμβανομένων των τελών διέλευσης.

Τον Οκτώβριο 2015, Ρωσία και Πακιστάν υπέγραψαν διακυβερνητική Συμφωνία για την κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου στον άξονα Βορρά-Νότου από το Karachi στη Lahore. O αγωγός θα είναι μήκους 1.100 χλμ. και δυναμικότητας 12,3 δις κ.μ./έτος και θα συνδέει τα τερματικά LNG στο Karachi και στη Gwadar στο νότιο Πακιστάν με τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τους καταναλωτές στη Lahore.

H είσοδος αυτή της Ρωσίας στην ενεργειακή αγορά του Πακιστάν δεν είναι τυχαία, αφού το Islamabad μέχρι πρότινος εισήγαγε ηλεκτρικό ρεύμα από το Ιράν. Η Μόσχα επιχειρεί τοιούτο τρόπο να ασκήσει την ενεργειακή διπλωματία που έχει παρατηρηθεί και σε άλλες περιπτώσεις προκειμένου να διασφαλίσει την επιρροή της σε μία χώρα που ανήκει στο μαλακό υπογάστριό της. Κατά τον ίδιο τρόπο η Ρωσία έχει κινηθεί και στην περίπτωση της Τουρκίας στην οποία επιθυμεί να διεισδύσει ενεργειακά μέσω των εργοστασίων πυρηνικής ενέργειας και του αγωγού φυσικού αερίου.

Μετά από χρόνια αδιαμφισβήτητης κυριαρχίας στην αγορά φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη η ενεργειακή σχέση μεταξύ της εταιρείας «GAZPROM» και της εν λόγω περιοχής σταδιακά εξισορροπείται, χάρις στην επιτυχημένη φιλελευθεροποίηση της αγοράς και της ένταξής της στην Ευρώπη.

Η μεγαλύτερη διαφοροποίηση έχει εκθέσει τη «GAZPROM» στον ανταγωνισμό, ωθώντας την να προσαρμόσει τους μηχανισμούς τιμολόγησης και να αναθεωρήσει την εξαγωγική στρατηγική της, προκειμένου να διατηρήσει το μερίδιό της στην αγορά. Απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι το 2016 η «GAZPROM» σημείωσε το υψηλότερο ποσοστό εξαγωγών φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Αυτό συνέβη, επειδή οι ευρωπαϊκές χώρες δεν είχαν άλλη επιλογή, παρά να προμηθευτούν ρωσικό φυσικό αέριο, γιατί αυτό ήταν η φθηνότερη επιλογή.

Μαζί με τον διακανονισμό παλαιών διενέξεων, μεταξύ Ε.Ε. και Ρωσίας, στον ενεργειακό τομέα και την επικείμενη απόφαση για τον «NORD STREAM ll», το 2017 υπόσχεται να είναι το έτος εξομάλυνσης, σε μια διαδικασία που φαίνεται να αποτελεί την απαρχή της «αποπολιτικοποίησης» του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Αν και η ρωσική επιθετικότητα δεν επηρέασε τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε δύο μακροχρόνια θέματα, ωστόσο επηρέασε τη χρονική στιγμή λήψης αυτών των αποφάσεων.


Τα αποτελέσματα τόσο στην υπόθεση του αθέμιτου ανταγωνισμού κατά της «GAZPROM» όσο και στην απόφαση για τον αγωγό «OPAL», ήταν προδιαγεγραμμένα. Αλλά η κρίση στην Ουκρανία κατέστησε αδύνατη για τις Βρυξέλλες την όποια υποχώρηση ή συμβιβασμό προς τη Μόσχα. Μετά από μία διετία αδιεξόδου, η απόφαση για τον «OPAL» λήφθηκε τον περασμένο Οκτώβριο και ο διακανονισμός για την υπόθεση του αθέμιτου ανταγωνισμού αναμένεται στις αρχές εντός του 2017. Ωστόσο, είναι σημαντικό και οι δύο αποφάσεις να εξεταστούν σε βάθος. Το ζήτημα του αθέμιτου ανταγωνισμού και η διαιτησία έχουν λιγότερη επίδραση στις εξελίξεις στην αγορά. Από την άλλη, οι αγωγοί «OPAL» και «NORD STREAM II» θα αλλάξουν τη ροή των συμβολαιοποιημένων ποσοτήτων φυσικού αερίου τόσο άμεσα όσο και μεσοπρόθεσμα και θα επηρεάσουν την εν γένει ενεργειακή ασφάλεια και τον ανταγωνισμό στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Το 2016, ο σχεδιασμός της «GAZPROM» για τον «NORD STREAM II» προκάλεσε αντιδράσεις και δημιούργησε νέες διαχωριστικές γραμμές μεταξύ Δυτικής και της Ανατολικής Ευρώπης και συγκεκριμένα μεταξύ νικητή και ηττημένου, δηλαδή μεταξύ Γερμανίας και Πολωνίας. Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη. Πρόκειται για την αλλαγή κατεύθυνσης αρκετών δις ευρώ από τη μία χώρα προς την άλλη για τις επόμενες δεκαετίες.

Δεν είναι γνωστό αν κατασκευαστεί ή όχι ο «NORD STREAM II», αλλά σε κάθε περίπτωση η απόφαση θα ληφθεί εντός του έτους. Είτε προχωρήσει το έργο είτε όχι, θα αποτελέσει εξαιρετική εξέλιξη για την Ευρώπη, απλά και μόνο διότι θα σηματοδοτήσει το τέλος της εποχής της γεωπολιτικής των αγωγών, η οποία προκάλεσε διενέξεις μεταξύ των κρατών - μελών της Ε.Ε. από τον Ιούνιο 2007, όταν η «GAZPROM» υπέγραψε Μνημόνιο με την ιταλική «ΕΝΙ» για την κατασκευή του SOUTH STREAM. Ταυτόχρονα, υπάρχουν αρκετά έργα κοινού ενδιαφέροντος, τα οποία έχουν υποβάλει αιτήσεις για χρηματοδότηση το 2017 και αναμένεται να ξεκινήσει η λειτουργία τους μέχρι το 2019 – 2020. Τα εν λόγω έργα εκτιμάται πως θα βελτιώσουν σημαντικά την ενεργειακή ενοποίηση στην Κεντρική Ευρώπη, όπως π.χ. η υλοποίηση του πολυαναμενόμενου Νότιου Διαδρόμου και η εγκαινίαση των τερματικών «LNG» σε Κροατία, Ελλάδα και Πολωνία.

Οι εξελίξεις αυτές θα διαβρώσουν την παραδοσιακά δεσπόζουσα θέση της «GAZPROM» και θα την υποχρεώσουν να υιοθετήσει μια νέα στρατηγική αγοράς με πιο ανταγωνιστικές τιμές. Ήδη, η εταιρεία κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, έχοντας δοκιμάσει για πρώτη φορά πλειστηριασμούς για πώληση φυσικού αερίου στη Γερμανία και τη Λιθουανία. Σε ό,τι αφορά την υπόθεση του αθέμιτου ανταγωνισμού, η «GAZPROM» ανακοίνωσε ότι θα υποβάλει την πρότασή της για συμβιβασμό στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 26/10/16, την ίδια ημέρα όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την απόφασή της για τον «OPAL», ο οποίος ουσιαστικά αποτελεί μια από τις δύο χερσαίες προεκτάσεις του «NORD STREAM» από το Griefswald της Γερμανίας μέχρι τα σύνορα με την Τσεχία. Η απόφαση επιτρέπει στη «GAZPROM» να κάνει χρήση του 80% της μεταφορικής ικανότητας του «OPAL», η οποία περιοριζόταν μέχρι τώρα στο 50%.

Η Πολωνία αντιτάχθηκε σε αυτές τις εξελίξεις, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά της με τις αρχικές τοποθετήσεις, σε ό,τι αφορά την υπόθεση του αθέμιτου ανταγωνισμού αλλά και την απόφαση για τον «OPAL», για την οποία προσέφυγε στη Δικαιοσύνη. Στις 06/12/16, η Κυβέρνηση της Πολωνίας άσκησε αγωγή κατά της απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και η υπόθεση σε αυτή τη φάση συζητείται.

Τέλος, εντός του έτους αναμένεται και το αποτέλεσμα της διαιτησίας από το Διαιτητικό Δικαστήριο της Στοκχόλμης για την υπόθεση διαιτησίας μεταξύ «GAZPROM» και «NAFTOGAZ UKRAINY», αναφορικά με το συμβόλαιο μεταφοράς και προμήθειας του ρωσικού φυσικού αερίου, μέσω του ουκρανικού συστήματος. Στην «καρδιά» της διένεξης βρίσκεται η ερμηνεία του 2009 του συμβολαίου αγοράς και πώλησης του φυσικού αερίου και συγκεκριμένα η ρήτρα «take or pay» και η συνακόλουθη απαγόρευση επαναπώλησης του φυσικού αερίου, την οποία η «NAFTOGAZ UKRAINY» θεωρεί άκυρη και μη σύμφωνη με τους κανόνες της αγοράς.

Εντός του 2017 αναμένεται να υπάρξει διακανονισμός αρκετών κεφαλαίων και εκκρεμοτήτων, σε ό,τι αφορά την ενεργειακή σχέση Ε.Ε. - Ρωσίας. Η αργή αλλά σταθερή υλοποίηση του 3°” Ενεργειακού Πακέτου έχει ήδη ωθήσει τη «GAZPROM» στις αναγκαίες προσαρμογές, ειδικά στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Το σημείο αιχμής το 2017 θα είναι η απόφαση για τον «NORD STREAM ll», η οποία θα δώσει και ένα τέλος στο «δράμα των αγωγών» στην Ευρώπη, εξέλιξη θετική για τη ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, η οποία καταβάλει προσπάθειες να καταστεί ανταγωνιστική για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.

Όλες αυτές οι εξελίξεις χαρακτηρίζονται μείζονος σημασίας για τη ρωσική οικονομία. Η Ρωσία εξόρυξε 10,49 εκατ. βαρέλια/ημέρα αργού πετρελαίου τον Δεκέμβριο, έναντι 10,46 εκατ. βαρέλια/ημέρα της Σαουδικής Αραβίας, σύμφωνα με τα στοιχεία του «JODI» (Joint Organizations Data Initiative). Αυτό σημαίνει ότι παρά τα όσα θα πίστευε κανείς η Ρωσία κατέστη η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα για τον μήνα Δεκέμβριο!

Το ανωτέρω οξύμωρο δεν είναι τυχαίο από τη στιγμή που η νέα πολιτική TRUMP οδηγεί σε άνοδο των τιμών του αργού χρυσού. Έτσι η Σαουδική Αραβία, η οποία επιθυμεί να καταστεί στρατηγικός σύμμαχος του νέου Προέδρου (όχι απλά των ΗΠΑ), συμφώνησε να περικόψει την παραγωγή της περισσότερο από κάθε άλλη χώρα, μέλος ή μη του «OPEC», προκειμένου να σταθεροποιηθεί η διεθνής αγορά πετρελαίου. Αυτό οδήγησε και έντεκα χώρες, μη μέλη του OPEC, συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας, του Μεξικού και του Καζακστάν, να συνταχθούν σε εθελοντική βάση με τη Σαουδική Αραβία με σκοπό να μειώσουν την παραγωγή τους κατά 558.000 βαρέλια/ η μέρα, ρυθμός που είναι μικρότερος από αυτόν που αποφάσισε το Riyadh.

Παρόλα ταύτα, η Ρωσία δεν αγωνίζεται χωρίς αντίπαλο, αφού η Γερμανία εμφανίζεται καχύποπτη στον έλεγχό της από τη Μόσχα. Έτσι η Ε.Ε. προωθεί έως το 2020 και την κατασκευή του Νοτίου Διαδρόμου φυσικού αερίου, ο οποίος θα ξεκινά από το Αζερμπαϊτζάν. Αυτός ο ενεργειακός ανταγωνισμός οδηγεί και τη Μόσχα σε επιτάχυνση των πρωτοβουλιών της προκειμένου να καταστεί ανταγωνιστική για μία σημαντική αγορά όπως αυτή της Ευρώπης.

Με τη σειρά της η Ρωσία θέτει διπλωματικές παγίδες στην Ε.Ε. η οποία, αφού επιλυθούν τα νομικά ζητήματα μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης, θα πρέπει να ξεκαθαρίσει το status με το οποίο θα διαμοιράζεται η ενέργεια μεταξύ των κρατών μελών. Αυτό σημαίνει ότι θα σχηματισθούν ευρωπαϊκοί ενεργειακοί κόμβοι οι οποίοι θα κερδίζουν σημαντικά οικονομικά οφέλη και γεωπολιτική αξία, λόγω του ελέγχου της ροής ενέργειας, κάτι που φέρνει Πολωνία και Γερμανία για άλλη μία φορά σε αντιπαράθεση.

Επί της ουσίας λοιπόν η Ρωσία δεν εισάγει στην Ευρώπη μόνο ενέργεια αλλά και διχόνοια ως προς τον έλεγχο της ροής ενέργειας μεταξύ των κρατών μελών. Πρόκειται για τον ενεργειακό δυνάστη του 21ου αιώνα.



==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.

 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας