Κυριακή, 12 Μαρτίου 2017

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, ΕΣΟΔΑ, ΔΑΠΑΝΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΘΟΡΑ: οι περιπτώσεις του 2012 και του 2016



Γράφει ο Συμεών Χριστοφυλλίδης,
Μεταπτυχιακός Φοιτητής Πολιτικού Marketing-Management


Μα που πάνε, τέλος πάντων, όλα αυτά τα λεφτά;
Έσοδα, δαπάνες, δάνεια, δημόσιο χρέος, συμφωνίες, μα τελικά η ζυγαριά γέρνει προς την πλευρά οποιουδήποτε άλλου παρά της Ελλάδας. Τόσα δισεκατομμύρια ευρώ πάνε και έρχονται, και ακόμα δεν έχουμε καταφέρει να συμμαζέψουμε το σπίτι μας. Οι κρατικοί προϋπολογισμοί του 2012 και του 2016, με διαφορετικές κυβερνήσεις, αποδεικνύουν του λόγου το αληθές.

Αρχικά, αξίζει να γίνουν σαφείς ορισμένες έννοιες, αναγκαίες για να πάμε παρακάτω. Τι είναι κρατικός προϋπολογισμός; Υπό τη λογιστική έννοια, αυτός αφορά στα έσοδα και έξοδα ενός κράτους. Πόσα βάζει, δηλαδή, στην τσέπη του το κράτος μέσα από φόρους, δανεισμό , τέλη και άλλα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα (δημόσιες επενδύσεις) και πόσα ξοδεύει, υπό τη μορφή μισθών δημοσίων υπαλλήλων, αγοράς υποδομών για τη δημόσια διοίκηση, εκτέλεσης δημοσίων έργων, επιδομάτων κ.λπ. Ο κρατικός προϋπολογισμός διακρίνεται σε 2 κατηγορίες: τακτικός και επενδυτικός (ή για την ακρίβεια «δημοσίων επενδύσεων»). Ο τακτικός, το λέει και η λέξη, αφορά την τακτική οικονομική δραστηριότητα του κράτους, έσοδα και δαπάνες που ΔΕΝ προέρχονται από δάνεια και επενδύσεις. Ο προϋπολογισμός δημοσίων επενδύσεων, από την άλλη, αφορά ακριβώς έσοδα και δαπάνες από δάνεια και δημόσιες επενδύσεις. Σχετικά με τα έσοδα, μια ακόμη απαραίτητη ετυμολογική διασαφήνιση είναι η έννοια «πιστωτικά έσοδα». Πρόκειται για το «τρικ» όλων των κυβερνήσεων που επιχειρούν να παρουσιάζουν διαστρεβλωμένη την πραγματικότητα και παραποιημένη την αλήθεια. Το κράτος δανείζεται προκειμένου να προχωρά σε δημόσιες δαπάνες με αποτέλεσμα να παρουσιάζει το χρέος σταδιακά και διαχρονικά ανοδική τάση. Ενώ, δηλαδή, το κράτος εμφανίζεται οικονομικά ικανό να στηρίξει τα δημόσια έργα, στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια φούσκα, καθώς τα χρήματα προέρχονται κάθε άλλο παρά από το ίδιο το κράτος.

Σε μια πολύ γενική κλίμακα εσόδων και δαπανών, παρουσιάζονται μεγάλες διαφορές ανάμεσα σε δύο χρονικές περιόδους, το ’12 και το ’16.

Το 2012 επί κυβέρνησης Σαμαρά τα έσοδα ήταν αρκετά λιγότερα από αυτά του 2016 επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Το 2016, με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα τα έσοδα του ελληνικού κράτους εκτοξεύονται, τριπλασιάζοντας τα έσοδα σε μια τετραετία. Ποιος από τους δύο ακολούθησε σωστότερη πρακτική (περισσότερα ή λιγότερα έσοδα για το κράτος) θα το πει η ιστορία, καθώς σε κάθε περίπτωση ελλοχεύουν διαφορετικοί κίνδυνοι που απειλούν άλλοτε το χρέος και άλλοτε την οικονομική δεινότητα της χώρας να δαπανά. Το ζήτημα της διαχείρισης των εσόδων είναι καθαρά θέμα γνώσης, εμπειρίας και οικονομικοδιοικητικής ηγεσίας και αρωγής. Από τα συνολικά έσοδα ενός κράτους, ένα μέρος προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσα από τη μέθοδο δανεισμού. Έτσι, ενώ το 2012 η κυβέρνηση Σαμαρά μετρούσε 165 δισ. ευρώ προερχόμενα από την ΕΕ, επί κυβέρνηση Τσίπρα το 2016, τα χρήματα από την ΕΕ διπλασιάστηκαν φτάνοντας τα 325 δισ. ευρώ. Η μεγαλύτερη διαφορά ωστόσο στις δύο χρονικές περιόδους εντοπίζεται στα πιστωτικά έσοδα του κράτους, όπου μέσα στην υπό εξέταση τετραετία τα έσοδα αυτά αυξήθηκαν κατά 420 δισ. ευρώ! Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να μην συσχετισθεί με τον τακτικό προϋπολογισμό εσόδων όπου την περίοδο Τσίπρα (2016) παρουσιάζονται ιδιαίτερα ανεβασμένα, γεγονός που οφείλεται στον επιπλέον δανεισμό της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, σε συνεργασία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ναι, αυτό που λέμε «θεσμοί» όταν αναφερόμαστε στις συζητήσεις για το χρέος και την κρίση). Όσο δηλαδή ο δανεισμός αυξανόταν, τόσο μεγαλύτερα φαίνονταν τα έσοδα του κράτους, παρόλο που στην πραγματικότητα τα ποσά ήταν εικονικά.

Αν θες να κρίνεις με ρεαλιστικά δεδομένα την οικονομική δύναμη ενός κράτους, εξέτασε τις δημόσιες επενδύσεις. Τα έσοδα είτε λίγα είτε πολλά, όλα είναι θέμα διαχείρισης και πως τα έσοδα αυτά μετατρέπονται σε ανάπτυξη. Όταν η κυβέρνηση Τσίπρα εμφανίζει τριπλάσια έσοδα και την ίδια στιγμή τα στοιχεία δείχνουν πως οι δημόσιες επενδύσεις παρουσιάζουν μείωση, αυτό σημαίνει πως υπάρχει πρόβλημα. Πιο συγκεκριμένα, επί κυβέρνησης Τσίπρα τα έξοδα για δημόσιες επενδύσεις μειώνονται κατά σχεδόν 1 δισ., πράγμα που σημαίνει πως το κράτος δεν προχωρά στα δημόσια έργα (κάτι το οποίο «φωνάζουν» οι θεσμοί). Και την ίδια στιγμή, τα στοιχεία δείχνουν πως τα έξοδα του τακτικού προϋπολογισμού σχεδόν τετραπλασιάζονται! Που πηγαίνουν άραγε αυτά τα λεφτά; Γιατί δεν επενδύονται στην ανάπτυξη όπως ευαγγελίζεται η κυβέρνηση Τσίπρα-Καμένου; Μία κοινωνία που πλήττεται από οικονομική κρίση και βάλλεται από ένα υπέρογκο χρέος, δεν μπορεί παρά να εναποθέτει τις δυνάμεις τις σε σανίδες σωτηρίας που αποτελούν ταμπού για τους αντιμάχους της προόδου, στις «επενδύσεις». Μιλώντας εδώ για τις δημόσιες επενδύσεις, αυτές παραπέμπουν σε δημόσια έργα που προάγουν την ανάπτυξη ενός κράτους, εκσυγχρονίζουν τις υποδομές του, δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και αυξάνουν τα έσοδα. Σε μια συνολική αποτίμηση των γενικών εσόδων και δαπανών του κράτους, αυτό που συνάγεται είναι πως το ελληνικό κράτος εν έτη 2016 είχε αυξήσει τα έσοδά του από 178 (2012) στα 590 δισ. Συνεκτιμώντας όμως και τον δανεισμό, τα έσοδα αυτά ήταν κάπως πλασματικά, καθώς όσο αυξάνονταν τα έσοδα λόγω δανεισμού, αυξανόταν την ίδια στιγμή και το χρέος μας.

Εστιάζοντας περισσότερο στις δαπάνες του ελληνικού κράτους, εντοπίζουμε αξιοπρόσεκτη απόκλιση σε ορισμένους σε επίκαιρους αλλά και διαχρονικούς τομείς. Αυτό μπορεί να οφείλεται στις προτεραιότητες των εκάστοτε κυβερνήσεων, τις υφιστάμενες συνθήκες που απαιτούν διαφορετική διαχείριση των εσόδων ή στα κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς συγκεκριμένους τομείς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα των δύο τελευταίων λόγων αποτελεί η σημαντική αύξηση των δαπανών του κράτους για τις Υπηρεσίες Πρώτης Υποδοχής και Ασύλου, για τις οποίες οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά σχεδόν 5 και 6 εκατ. αντίστοιχα. Τόσο η υπέρογκη αύξηση των προσφυγικών ροών, όσο και τα κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ελλάδα για διαχείριση της προσφυγικής κρίσης οδήγησαν στην αύξηση των δαπανών του ελληνικού κράτους χάριν του προσφυγικού. Αυτό δικαιολογεί την αύξηση των εξόδων και για την Ελληνική Ακτοφυλακή.

Αναφορικά με τα φαινόμενα κακοδιοίκησης του Δημοσίου, και οι δύο κυβερνήσεις κινήθηκαν λίγο πολύ στα ίδια δεδομένα. Οι δαπάνες για το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, όσο και τον Γενικό Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης άλλοτε παρέμειναν οριακά στα ίδια ποσοστά και άλλοτε αυξήθηκαν ελαφρώς. Θετική εξέλιξη της περιόδου 2016 αποτελεί η ριζική μείωση των δαπανών που προορίζονταν για τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων κατά την περίοδο των εκλογικών αναμετρήσεων. Από κει που το 2012 το Υπουργείο Εσωτερικών κατέγραφε σχεδόν 95 εκατ. ευρώ, το 2016 το ποσό αυτό μειώθηκε στα 16 εκατ. Η χρηματοδότηση των κομμάτων άρχισε να ελαττώνεται και να μην απομυζεί πολλά χρήματα από τον κρατικό κουμπαρά.

Σειρά στην εξέταση των δαπανών του κράτους έχουν τα πιο «ευαίσθητα» εθνικά θέματα. Ξεκινώντας από την εθνική άμυνας του κράτους, η κυβέρνηση Τσίπρα το 2016 μειώνει τις δαπάνες κατά 1 δισ. ευρώ αγνοώντας τους εξωτερικούς κινδύνους (λόγου χάρη την Τουρκία). Σχετικά με την εγχώρια πολιτική προστασία του ελληνικού κράτους, το 2016 οι δαπάνες της ΕΛ.ΑΣ παραμένουν σχετικά σταθερές με πτωτική τάση, ενώ στο σύνολό της η πολιτική προστασία (συμπεριλαμβάνοντας και το Πυροσβεστικό Σώμα) διατηρείται στα ίδια επίπεδα με αυξητική, ωστόσο, κλίση.

Πηγαίνοντας στην δημόσια υγεία, αξιοπρόσεκτη η μείωση των δαπανών κατά 2 δισ.!
Γι’αυτό και το 2016 οι ελλείψεις τόσο σε υλικοτεχνική υποδομή, αλλά κυρίως σε προσωπικό στα δημόσια νοσοκομεία έχει φτάσει στο ζενίθ. Σημαντικό είναι το πλήγμα και στη δημόσια ασφάλιση. Παρά τα προβλήματα επί κυβέρνησης Σαμαρά για το ασφαλιστικό και τις συντάξεις, 4 χρόνια μετά, το 2016, ο Αλέξης Τσίπρας επιλέγει να ρίξει τις δαπάνες κατά 3 δισ. εντείνοντας το πρόβλημα αντί να το επιλύει.

Στη συνέχεια, το ζήτημα της δημόσιας παιδείας φαίνεται επίσης να μην εμφανίζεται ως προτεραιότητα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ καθώς οι δαπάνες του δημοσίου μειώνονται κατά 1 δισ. ευρώ. Μία κοινωνία δεν μπορεί να ανελιχθεί εάν δεν επενδύσει στην παιδεία και στην καινοτομία. Ωστόσο, τα 95,5 δισ. ευρώ της κυβέρνησης Σαμαρά στην έρευνα και τεχνολογία το 2012 μοιάζουν υπερβολικά για την κυβέρνηση Τσίπρα που επιλέγει να μειώσει τις δαπάνες του δημοσίου στα 55,5 δισ. ευρώ. Επειδή η παιδεία μιας χώρας δεν απεικονίζεται μόνο στους 3 βαθμούς εκπαίδευσης, αλλά και στον πολιτισμό και αθλητισμό που προάγει, αξιοπρόσεκτη είναι και η μείωση των δημοσίων δαπανών κατά 60 εκατ. ευρώ από την κυβέρνηση του 2016. Η Ελλάδα, λοιπόν, αρχίζει να αδυνατεί να στηρίξει το ιπποκρατικό ρητό «νοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ» με πιο πρόσφατο παράδειγμα την Άννα Κορακάκη, Ελληνίδα σκοπεύτρια Ολυμπιονίκη που, έχοντας χαρίσει τόσες νίκες στην Ελλάδα, σε δηλώσεις της παραδέχεται πόσο δύσκολο είναι να κάνεις πρωταθλητισμό και να προπονείσαι στην Ελλάδα.

Τελευταίοι δύο τομείς που χρήζουν σχολιασμού, το περιβάλλον και ο τουρισμός.
Τον ανέκαθεν ανεκμετάλλευτο φυσικό πλούτο της χώρας αγνοούν και οι δύο κυβερνήσεις των δύο χρονικών περιόδων, με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ να μειώνει σχεδόν κατά το ήμισυ τις ήδη περιορισμένες δαπάνες. Όσο για τη βαριά βιομηχανία της χώρας, τον τουρισμό, ίσως αποτελεί και το μεγαλύτερο πλήγμα για την οικονομία το γεγονός πως επί κυβέρνησης Τσίπρα κόβονται άλλα 10 εκατ. ευρώ, αποδεικνύοντας πως η Ελλάδα έχει πλέον γονατίσει καθώς αποφασίζει να εγκαταλείψει ακόμα και τους δυνατούς της τομείς.

Είναι σαφές πως τα μέτρα λιτότητας έχουν καθορίσει από το 2010 τη διαμόρφωση της ελληνικής δημόσιας πολιτικής. Ποια κυβέρνηση έπραξε ορθότερα, είναι πολύ νωρίς να κρίνουμε. Ωστόσο, οι προτεραιότητες της κάθε μιας απεικονίζονται παραστατικά δίνοντας περισσότερη τροφή για σκέψη…

==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.

 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας