Κυριακή, 5 Μαρτίου 2017

Η εξωτερική πολιτική της ΕΕ σε σταυροδρόμι

                                                           MSNBC.com



Η στρατηγική Trump, η αναπτυξιακή βοήθεια και η άνοδος της Κίνας


Στάθης Κορωνάκης



Ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, στην πρώτη του επίσημη ομιλία ενώπιον του Κογκρέσο, εξέφρασε την επιθυμία του για δραστική περικοπή του προϋπολογισμού του Υπουργείου Εξωτερικών και της αναπτυξιακής βοήθειας προς τρίτες χώρες. Παρά τους σχεδιασμούς του για μεταφορά των εν λόγω πόρων στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Αμύνης, ο διαφαινόμενος περιορισμός του ρόλου της διπλωματίας και της οικονομικής βοήθειας, ο συνδυασμός των οποίων αποκαλείται ‘’ήπια ισχύς”, στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και από τα δύο κυρίαρχα πολιτικά κόμματα . Οι πιθανολογούμενες αυτές αλλαγές δεν θα πρέπει να αφήσουν αδιάφορη την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη της, τα οποία μπορούν να αποκομίσουν οικονομικά και πολιτικά κέρδη.

Η εκλογή του Donald Trump στο ύπατο αξίωμα των ΗΠΑ φαίνεται να προκαλεί τριγμούς και αντιδράσεις στο εγχώριο πολιτικό στερέωμα. Η πρόθεσή του να μειώσει την αναπτυξιακή βοήθεια, που σήμερα ανέρχεται στα 50 δις δολάρια ετησίως, κατά 30% με σκοπό την ανακατανομή των πόρων προς ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων, φαίνεται να συναντά αντίσταση από πολιτικούς-κλειδιά στο Κογκρέσο, το οποίο θα εγκρίνει και το νομοσχέδιο για την μείωση της αναπτυξιακής βοήθειας. Μία μείωση της τάξης των 15 δις ετησίως της αναπτυξιακής βοήθειας θα σηματοδοτήσει και μια πιθανή φθίνουσα πορεία της επιρροής των ΗΠΑ ανά τον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που ο Γερουσιαστής Lindsey Graham, πρόεδρος την υποεπιτροπής του Κογκρέσο για τις εξωτερικές υποθέσεις, επεσήμανε πως ‘’μια μείωση του ύψους της εξωτερικής βοήθειας θα αποβεί μοιραία για την ήπια ισχύ των ΗΠΑ”.

Μέσα σε αυτό το υπό διαμόρφωση πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί το παράθυρο ευκαιρίας που θα δημιουργούνταν από την μείωση της επιρροής των ΉΠΑ. Ήδη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συνδράμουν με 15 δις ετησίως και, συνυπολογίζοντας και τα ποσά που διαθέτουν τα κράτη-μέλη για τις ατομικές τους δράσεις, το ποσό αυτό ανέρχεται στα 55 δις ετησίως, καθιστώντας της Ένωση ηγέτιδα δύναμη στην παροχή αναπτυξιακής βοήθειας σε τομείς όπως οι μεταφορές, οι υποδομές , η εκπαίδευση και η ενέργεια. Ταυτόχρονα, η παροχή αναπτυξιακών κονδυλίων είναι συνδεδεμένη με την υλοποίηση, από την πλευρά των τρίτων χωρών, θεμελιωδών μεταρρυθμίσεων, όπως η υιοθέτηση δημοκρατικού πολιτεύματος, η ανοικτή αγορά με ελεύθερο ανταγωνισμό, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η προστασία του περιβάλλοντος. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ εξάγει την πολιτική και οικονομική της κουλτούρα δίχως την προσφυγή σε ένοπλη σύρραξη, καθιστώντας την μια κανονιστική δύναμη (normative power). Εάν λοιπόν η ΕΕ καλύψει το κενό που θα αφήσουν πίσω τους οι ΉΠΑ σε ένα σενάριο όπου θα ευοδωθεί η μείωση της αναπτυξιακής βοήθειας, τότε τα κράτη-μέλη θα έχουν πολλαπλά οφέλη: αφενός, θα προωθηθεί η φιλελευθεροποίηση των τρίτων χωρών και οι οικονομικοί τους πόροι θα διατεθούν με ορθολογικότερο τρόπο, με την συνδρομή πάντα ευρωπαϊκών εταιριών και αφετέρου θα δημιουργηθούν στις χώρες-παραλήπτριες οι κατάλληλες συνθήκες ώστε να εκλείψουν οι λόγοι που οδηγούν τους πολίτες τους σε μαζική μετανάστευση προς την ΕΕ, όπως ανεργία, διαφθορά και δεσποτική διακυβέρνηση.

Παρ’ όλα αυτά, η ΕΕ έχει να αντιμετωπίσει ακόμα και σε αυτό το πεδίο τον οξύ ανταγωνισμό της Κίνας, η οποία τα τελευταία χρόνια προσπαθεί ξεφύγει από τα στενά όρια της περιφερειακής δύναμης στη νοτιοανατολική Ασία και να αναδειχθεί σε παγκόσμιο παίκτη εφάμιλλο της ΕΕ και των ΗΠΑ. Ας σημειωθεί πως οι Κινέζοι δεν δίνουν αναπτυξιακή βοήθεια αλλά προχωρούν στην σύναψη διακρατικών συμφωνιών για την κατασκευή υποδομών όπως αεροδρόμια, φράγματα και αυτοκινητόδρομους. Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ της Κίνας και της ΕΕ είναι πως η πρώτη δεν θέτει ως προϋπόθεση την ύπαρξη δημοκρατικού πολιτεύματος και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα πολλές φορές να συνάπτει συμφωνίες με διεφθαρμένες κυβερνήσεις της Αφρικής, όπως για παράδειγμα της Ουγκάντας και της Κένυας, και το ύψος των εν λόγω επενδύσεων το 2013 ανερχόταν σε 30 δις δολάρια. Η κυριαρχία του Κομμουνιστικού Κόμματος και κατά συνέπεια ενός κλειστού πολιτικού συστήματος και η επιθυμία για ταχεία οικονομική ανάπτυξη έχουν οδηγήσει την Κίνα στην παραμέληση και πολλές φορές την περιφρόνηση των αξιών που η Δύση θέτει ως προϋπόθεση για την συνεργασία με τις τρίτες χώρες. Σε αντίθεση με την αμερικανική και ευρωπαϊκή τακτική, που προϋποθέτει την εκπόνηση μελέτης για την περιβαλλοντική και οικονομική βιωσιμότητα ενός έργου, μιας ιδιαίτερα χρονοβόρας διαδικασίας, οι κινεζικές εταιρίες αρχίζουν την κατασκευή μέχρι και μέσα σε ένα μήνα! Κατά συνέπεια, ο ντόπιος πληθυσμός σε πολλές περιπτώσεις διάκειται θετικά απέναντι στους κινέζους και τις επενδύσεις που φέρνουν στις χώρες τους, με αποτέλεσμα η Κίνα να αποκτά ερείσματα σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο.

Συμπερασματικά, η εξαγγελία του Donald Trump περί περιστολής των δαπανών για την παροχή αναπτυξιακής βοήθειας ανοίγει αρκετές ευκαιρίες για την αναδίπλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της περαιτέρω επέκτασης της επιρροής της ανά την υφήλιο. Ωστόσο, οι συσχετισμοί ισχύος αλλάζουν με γοργούς ρυθμούς και η εμπλοκή της Κίνας σε παροχή επενδύσεων σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση την αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ. Ο συντονισμός των κρατών μελών, η αύξηση της αναπτυξιακής βοήθειας και η ενίσχυση της Υπηρεσίας Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ αποτελούν κάποια βήματα ώστε να διατηρήσει η ΕΕ την επιρροή της σε παγκόσμιο επίπεδο κατά τις επερχόμενες δεκαετίες.


http://www.politicaldoubts.com/

==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.


 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας