Παρασκευή, 10 Μαρτίου 2017

Το Ευρωπαϊκό Ανατολικό Ζήτημα: Η απόβαση των ΗΠΑ στην Ανατολική Ευρώπη





Γράφει ο Πολυδεύκης
Ειδικός Συνεργάτης του Geopolitics and Daily News


Διαβάστε επίσης: Το Ευρωπαϊκό Ανατολικό Ζήτημα: Η αντιπαράθεση Μέρκελ Πούτιν


Η ανάπτυξη και άλλων εστιών στην Αν. Ευρώπη

Το επόμενο επιρρεπές σημείο κρίσης είναι τα σύνορα Λευκορωσίας- Ρωσίας. Ο επί μακρόν Πρόεδρος της Λευκορωσίας, Α. LUKASHENKO, είναι στενός σύμμαχος της Μόσχας και διοικεί τη χώρα κατά τα πρότυπα της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Το τελευταίο χρονικό διάστημα όμως οι εντάσεις κλιμακώνονται και προσφάτως ο LUKASHENKO σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε κατηγόρησε τις ρωσικές Μυστικές Υπηρεσίες για υπονόμευση της χώρας του.



Όπως και στην περίπτωση της Ουκρανίας, επικρατεί διαμάχη μεταξύ Minsk και Μόσχας για τις τιμές του φυσικού αερίου, για τις προμήθειες πετρελαίου, αλλά και για τα εμπόδια που τίθενται στο εξωτερικό εμπόριο. Η επίθεση κατά της Μόσχας πυροδοτήθηκε προσφάτως από τους συνοριακούς ελέγχους που ξεκίνησαν οι ρωσικές Αρχές το τελευταίο διάστημα, παραβιάζοντας μια 20ετή συμφωνία που έχει συναφθεί μεταξύ των δύο χωρών για ανοικτά σύνορα.

Η αφορμή για αυτή τη ρωσική πρωτοβουλία δόθηκε μέσω της συμφωνίας Λευκορωσίας και Ε.Ε. για φιλοξενία 10.000 προσφύγων στην επικράτεια της χώρας, κίνηση που αποτελεί Κερκόπορτα στην ασφάλεια της «κόκκινης αρκούδας», δεδομένης της διμερούς συμφωνίας περί ανοιχτών συνόρων. Πλέον οι Βρυξέλλες δείχνουν πως χρησιμοποιούν την παραχώρηση ελεύθερου καθεστώτος θεωρήσεων εισόδου, προκειμένου να μετατρέψουν ότι θεωρείτο ρωσικό οχυρό κατά την «Σιωπηρή Συμφωνία», σε ευρωπαϊκό. Αντίστοιχα με τη Λευκορωσία, η Ε.Ε. αποφάσισε στις αρχές Μαρτίου να προχωρήσει σε ίδια συμφωνία με τη Γεωργία, με αντάλλαγμα το άνοιγμα στρατοπέδων προσφύγων. Η πρόταση προκάλεσε ήπια αντίδραση από την Τιφλίδα, αλλά έντονη δυσαρέσκεια στη Μόσχα, που εξέφρασε φόβους για ενδεχόμενες τρομοκρατικές απειλές και την εθνική της ασφάλεια.

Η προβληματική κατάσταση που επικρατεί στην Ουκρανία τείνει να επικρατήσει πλέον και στη Λευκορωσία, όπου η Ρωσία θα συνεχίσει να προβαίνει σε συνοριακούς ελέγχους, παρά το γεγονός ότι θεωρείται απαγορευμένο μέτρο. Η αντίδραση των χωρών της Βαλτικής πιθανολογείται πως θα είναι η κατασκευή ενός φράχτη γύρω από τον ρωσικό θύλακα, το Kaliningrad. H Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία είναι μέλη της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, οπότε οι εντάσεις που θα επικρατήσουν στην περιοχή θα περιοριστούν μόνο σε αλληλοπροκλήσεις.

Η ευρωπαϊκή αδυναμία φέρνει τις ΗΠΑ ξανά στην Αν. Ευρώπη

Η προφανής και αποτελεσματική συμβολή στην αποκλιμάκωση της ολοένα αυξανόμενης κρίσης θα πρέπει να προέρχεται από την Ε.Ε. Μόνον εφόσον οι Βρυξέλλες λειτουργήσουν αποκλειστικά ως οικονομικός εταίρος των τριών χωρών (Γεωργία, Ουκρανία και Λευκορωσία) και δεν προωθήσουν πολιτικές και στρατιωτικές σχέσεις, θα μπορέσουν να επικρατήσουν και πάλι ομαλές συνθήκες.

Η προοπτική όμως αυτή δεν θεωρείται ρεαλιστική, καθώς επικρατούν διαφορετικές απόψεις εντός της Ε.Ε. Υπάρχουν περιπτώσεις όπως αυτή του Πρωθυπουργού της Ουγγαρίας, V. ORBAN, που κινείται περισσότερο παράλληλα με την ρωσική πολιτική, ή αυτή της Πολωνίας που διατηρεί στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ, ή η περίπτωση των ευρωπαϊκών χωρών που καταβάλλουν προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού Στρατού. Επίσης δεν πρέπει να λησμονούμε την αδυναμία εφαρμογής μιας κοινής πολιτικής στον τομέα του εξωτερικού εμπορίου.

Όλα τα παραπάνω έχουν οδηγήσει το ΝΑΤΟ να εμφανιστεί στο προσκήνιο. Την ίδια στιγμή, στη Συμμαχία κυριαρχούν οι ΗΠΑ, από τις οποίες ακούγονται αντιφατικές απόψεις.

Ο εσωτερικός πόλεμος των ΗΠΑ εξάγεται στην Αν. Ευρώπη

Ο νέος Αμερικανός ΥΠΕΞ, R. TILLERSON, πιθανώς θα δημιουργήσει προϋποθέσεις, οι οποίες θα αποτελέσουν τη βάση για τις συνομιλίες με τη Ρωσία, που θα διασφαλίσουν την παγκόσμια ειρήνη. Η επιλογή του, ως αμερικανού ΥΠΕΞ, ενδεχομένως να αποδειχθεί χρήσιμη λόγω της πολύ καλής γνώσης που κατέχει επί των ρωσικών θεμάτων. Ωστόσο, δεν παύει ο ίδιος να αποτελεί απλά ένα εργαλείο της αμερικανικής διπλωματίας, η οποία ακόμα ταλανίζεται από εσωτερικές συγκρούσεις.

Ταυτόχρονα με τον αμερικανό ΥΠΕΞ οι ΗΠΑ έχουν διορίσει νέα Πρέσβειρα της χώρας στα Η.Ε. την Ν. ΗΑLΕΥ. Η ΗΑLΕΥ έχει δηλώσει ότι οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία δεν θα αρθούν όσο η Κριμαία δεν επιστρέφεται στην Ουκρανία και καταδικάζει τις μάχες στην ανατολική Ουκρανία, συνεχίζοντας με τον τρόπο αυτό την πολιτική των ΗΠΑ υπό την Προεδρία του Β. ΟΒΑΜΑ.

Βάσει των ανωτέρω είναι άγνωστο τι επιθυμεί να πράξει η Washington στο ζήτημα της Αν. Ευρώπης, πέραν μίας επιθετικής πολιτικής η οποία θα έρθει να ρυθμιστεί από τον αμερικανό Πρόεδρο, ως ένας από μηχανής θεός. Ο D. TRUMP σε δηλώσεις του αμφισβήτησε το ΝΑΤΟ, ενώ αντιθέτως σε έτερες δεσμεύτηκε για την παρουσία του, ζητώντας παράλληλα από τα άλλα μέλη του να αναλάβουν μεγαλύτερες ευθύνες. Αυτό δεν αποτελεί μία αντιφατική ρητορική, αντιθέτως ένα δείγμα του τρόπου με τον οποίο οι ΗΠΑ θα πιέζουν εφεξής συμμάχους και αντιπάλους για την υποστήριξη ή αποδοχή των αμερικανικών αξιώσεων.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος, D. TRUMP, έχει δείξει ελάχιστη υπομονή στη διαφωνία και αυτό το χαρακτηριστικό του πρόκειται να δοκιμασθεί σε εσωτερικό και εξωτερικό επίπεδο. Ο ίδιος φαίνεται πως σταδιακά εξαναγκάζεται σε αντικατάσταση συνεργατών, όπως του MICHAEL FLYNN, με ανθρώπους που έχουν εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή τους στην πολιτική του, όπως ο νέος Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, Αντγος Η. R. McMASTER.

O McMASTER εντάσσεται στο προσωπικό του Λευκού Οίκου με απόψεις σχετικά με τη Ρωσία, την αντιτρομοκρατία, την ενίσχυση του Στρατού και άλλα σημαντικά θέματα ασφάλειας, οι οποίες αποκλίνουν όχι μόνο από αυτές των πιστών ακολούθων του TRUMP, αλλά και από αυτές που έχει εκφράσει ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος. Ωστόσο, ο McMASTER δεν είναι μόνος του. Ο εξέχοντες κυβερνητικοί του σύμμαχοι περιλαμβάνουν τον ΥΠΑΜ, JIM MATTIS, τον Στρατηγό Πεζοναυτών και Α/ΓΕΕΘΑ JOSEPH DUNFORD και τον Γερουσιαστή, JOHN Mc CAIN, Πρόεδρο της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της αμερικανικής Γερουσίας, καθώς και πολλούς από τους αξιωματικούς που έχουν υπηρετήσει μαζί του. Λόγω των ανωτέρω σχέσεων του McMASTER και της εν δυνάμει δημιουργίας ενός lobby που αντιτίθεται στον αμερικανό Πρόεδρο ο TRUMP έχει ήδη προβεί σε μία ασυνήθιστη κίνηση προσθέτοντας τον STEVE ΒΑΝΝΟΝ, τον επικεφαλής σύμβουλό του στρατηγικής, γνωστό για τις δεξιές του ιδεολογικές απόψεις, στο Συμβούλιο Ασφάλειας του Λευκού Οίκου.

Μία πρώιμη δοκιμασία για τον McMASTER θα είναι η πολιτική σχετικά με τη Ρωσία. Αντίθετα με τον προκάτοχό του, MICHAEL FLYNN, και με τον ίδιο τον TRUMP, o McMASTER θεωρεί τη Μόσχα περισσότερο αντίπαλο, παρά μελλοντικό εταίρο. Τον προηγούμενο Μάιο, στο ινστιτούτο μελετών και αναλύσεων «CENTER FOR STRATEGIC AND INTERNATIONAL STUDIES», o McMASTER επικαλέσθηκε την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία και την υποστήριξη των αυτονομιστών της ανατολικής Ουκρανίας ως απόδειξη μίας ευρύτερης προσπάθειας με σκοπό να καταρρεύσει η -μετά τον Β' ΠΠ- πολιτική και οικονομική τάξη πραγμάτων στην Ευρώπη και η μεταψυχροπολεμική ασφάλεια και να αντικατασταθεί αυτή με κάτι περισσότερο φιλικά διακείμενο προς τα συμφέροντα της Ρωσίας.

Ένας έτερος τομέας όπου το σκεπτικό του McMASTER διαφέρει από τη ρητορική του Αμερικανού Προέδρου είναι το μέγεθος και η μορφή του αμερικανικού Στρατού. O TRUMP έχει δεσμευθεί να προσθέσει δεκάδες χιλιάδες περισσότερους στρατιώτες, να διευρύνει τον συνολικό αριθμό των πλοίων του στόλου του ΠΝ σε 350 -από 280- και «να χορηγήσει στην ΠΑ 1.200 μαχητικά αεροσκάφη τα οποία χρειάζεται» σύμφωνα με την ιστοσελίδα της προεκλογικής του εκστρατείας. Αυτή η δέσμευση δείχνει πως ο αμερικανός Πρόεδρος επιθυμεί τον καλύτερο έλεγχο των θαλασσών ήτοι τον περιορισμό της Κίνας.

Συμπέρασμα

Υπό αυτές τις συνθήκες και με τις θέσεις που εκφράζονται η ανατολική Ευρώπη παραμένει μια πυριτιδαποθήκη, η οποία ανά πάσα στιγμή μπορεί να εκραγεί. Η μοναδική δήλωση που ακούστηκε διά στόματος του Αμερικανού ΥΠΕΞ, R. TILLERSON, πως «η Ρωσία είναι μεν επικίνδυνη, αλλά και προβλέψιμη», είναι αυτή που εμπνέει μια ρεαλιστική πολιτική. Σε ομιλία του στη Γερουσία ο R. TILLERSON ξεκαθάρισε πως δεν έχει ψευδαισθήσεις για τη ρωσική πολιτική και δεν υποβαθμίζει την επιθετικότητα που ασκεί από την Κριμαία μέχρι και τη Συρία.

Ο R. TILLERSON γνωρίζει πολύ καλά τη Ρωσία, σε αντίθεση με πολλούς άλλους πολιτικούς της διεθνούς σκηνής, και αντιλαμβάνεται ότι μπορούν να βρεθούν χρήσιμες συμβιβαστικές λύσεις, ναι μεν με επίδειξη δύναμης, αλλά δίχως να αγνοηθούν τα θεμελιώδη συμφέροντα της Μόσχας.

O TILLERSON κατηγορείται ότι του έχει απονεμηθεί ρωσικό παράσημο και ότι στον χώρο της διπλωματίας είναι «άπατρις». Οι δύο όμως αυτές «αδυναμίες» θα μπορούσαν ενδεχομένως να ενισχύσουν ουσιαστικά τη διασφάλιση της παγκόσμιας ειρήνης. Το ερώτημα πλέον είναι αν οι απόψεις του McMASTER και του lobby με το οποίο συμφωνεί θα έχουν επαρκή δύναμη για να μεταβάλουν την πορεία της αμερικανικής πολιτικής που διαμορφώνεται από τον Πρόεδρο και τους στενούς του συνεργάτες ή αν ο TILLERSON καταφέρει να υπερκεράσει τη σκληροπυρηνική πολιτική των γερακιών του Πενταγώνου με μία πιο τεχνοκρατική και επιχειρηματική προσέγγιση των προβλημάτων.

==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.

 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας