28/3/17

H σοβιετική προπαγάνα επανέρχεται.




Γράφει ο Πολυδεύκης
Ειδικός Συνεργάτης του Geopolitics & Daily News


Οι παλιές σοβιετικές προπαγανδιστικές αφίσες -εκείνες που υπόσχονταν να πατήσουν πάνω στα συντρίμμια του καπιταλισμού και προωθούσαν την εικόνα του εκάστοτε «πατερούλη » της ΕΣΣΔ βρίσκονται πλέον στο μουσείο. Παρόλα ταύτα, 26 χρόνια μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά ξανά αφίσες, φωτογραφίες και οπτικό υλικό του Στάλιν, για την επέτειο του θανάτου του και μαζί με αυτά επανήλθε στο προσκήνιο και ο ρωσικός πόλεμος πληροφόρησης, πολυμορφικός και πιο ισχυρός από ποτέ στον παγκοσμιοποιημένο χώρο του Διαδικτύου.

Η σχέση των δύο φαινομένων μπορεί να είναι ανύπαρκτη, μπορεί να είναι και ισχυρή. Θύματα του συγκεκριμένου πολέμου υπήρξαν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό η Εσθονία το 2007, η Γεωργία το 2008, η Ουκρανία το 2014, η Γερμανία το 2015, οι ΗΠΑ το 2016. Στόχους αποτέλεσαν επίσης ο «ΟΑΣΕ», το ΝΑΤΟ και η Ε.Ε. Υπό αυτή την έννοια ο πόλεμος πληροφόρησης μπορεί να θυμίζει ξανά στην Αν. Ευρώπη το κοινό κομμουνιστικό παρελθόν, εκμεταλλευόμενος την διαφαινόμενη απογοήτευση και απαξίωση επί του εισερχόμενου καπιταλισμού, που δεν ικανοποίησε όσα υποσχέθηκε.

Στον κυβερνοχώρο οι Ρώσοι συνιστούν υπαρξιακή απειλή για τις ΗΠΑ και προσπαθούν να υψώσουν εμπόδια μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ, όπως κατήγγειλε ο J. CLAPPER, Δντής της «Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών» (NSA) των ΗΠΑ επί Προεδρίας ΟΒΑΜΑ. Οι δυτικές Δημοκρατίες, με την πτώση της ΕΣΣΔ, είχαν ξεχάσει όλο αυτό το σοβιετικό σύστημα που αναμειγνύει προπαγάνδα, παραπληροφόρηση και πειρατεία.

Ο πόλεμος της πληροφόρησης έχει ξεκινήσει

Η Μόσχα αρνείται τις παραπάνω κατηγορίες. «Δεν είδα την παραμικρή απόδειξη για την υποτιθέμενη πειρατεία εις βάρος του αμερικανικού Δημοκρατικού Κόμματος ή για οποιαδήποτε κυβερνοεπίθεση κατά της Γαλλίας, της Γερμανίας ή της Ιταλίας, όπως μας κατηγορούν» δήλωσε στις 18/02/17 από το Μόναχο ο Ρώσος ΥΠΕΞ, S. LAVROV, ενώπιον Δυτικών ανώτατων αξιωματούχων.

Η προπαγάνδα διαθέτει κάποια βασικά χαρακτηριστικά. Πρέπει να είναι έξυπνη, ικανή και αποτελεσματική. Η διαμάχη της πληροφόρησης είναι βασική συνιστώσα της γενικής διαμάχης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Δεδομένου τούτου, η Ρωσία έχει ξεκινήσει προσπάθειες για τη δημιουργία δομών που ασχολούνται με αυτόν τον τομέα. Πλέον η Ρωσία διαθέτει έναν πολύ πιο αποτελεσματικό και ισχυρό κυβερνοστρατό απ' ό,τι το πρώην τμήμα αντιμετώπισης της προπαγάνδας.

O κυβερνοχώρος δεν είναι ρωσικό δημιούργημα. Η Ευρώπη ανακάλυψε με καθυστέρηση ότι ο πόλεμος της πληροφόρησης έχει ξεκινήσει, ωστόσο οι ΗΠΑ είχαν από καιρού χρησιμοποιήσει τα mainstream media και στη συνέχεια τους ιστότοπους «πληροφόρησης» για τη διάδοση ψευδών ειδήσεων.

Οι πιο εμφανείς τρόποι δράσης είναι γνωστοί: διείσδυση σε κυβερνητικούς και στρατηγικούς ιστότοπους με στόχο να κλονισθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στους θεσμούς, τρολαρίσματα για τη διάδοση ψευδών πληροφοριών ή για την πρόκληση αντιπαραθέσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και εκστρατείες εικόνων από ΜΜΕ φίλα-προσκείμενα στο Κρεμλίνο.

Τα τελευταία, τα οποία χρηματοδοτούνται από την Κυβέρνηση, μεταδίδουν σε διάφορες γλώσσες. Αναφέρονται σε ευαίσθητα, για τη Δύση, θέματα όπως είναι η προσφυγική κρίση και, πατώντας στο συγκινησιακό κομμάτι, δίνουν μία «συνωμοσιολογική» άποψη της επικαιρότητας.

Εργοστάσια «τρολαρίσματος»

Τα «εργοστάσια» τρολαρίσματος, ήτοι αυτά τα μυστικά «εργοστάσια πληροφόρησης», εμφανίστηκαν το 2013, όταν η ε/φ «NOVAIA GAZETA» ανακάλυψε την ύπαρξή τους, χάρις σε μία αγγελία που ζητούσε άτομα για «παρόχους Διαδικτύου», οι οποίοι «θα γράφουν σχόλια σε προκαθορισμένους ιστότοπους» και θα πληρώνονται βάσει της «διαφύλαξης στιγμιότυπου οθόνης» (screen capture).

Δύο πρώην υπάλληλοι, οι οποίες είχαν εργαστεί σε ανώνυμα κτήρια σε προάστιο της Αγίας Πετρούπολης, τα οποία ήταν ανοικτά 24 ώρες το 24ωρο, κατέθεσαν στο Δικαστήριο εξαιτίας διαμάχης που είχαν σχετικά με τη μισθοδοσία τους. Η LIOUDMILA SAVTCHOUK εξήγησε ότι «αρχικά έπρεπε να τροποποιήσουν τους ”proxies”, ούτως ώστε να μην μπορεί κανείς να τους εντοπίσει». Στη συνέχεια, κάθε χειριστής έπρεπε να πάρει μία ταυτότητα -φοιτητής, αθλητής, εκπαιδευτικός- και βάσει μίας λίστας θεμάτων να επιχειρήσει με κάθε τρόπο να δυσφημίσει την ουκρανική Κυβέρνηση, να καταγγείλει τις διεθνείς κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας ή να προωθήσει θετικά μηνύματα για την ρωσική οικονομία.

Η «Υπηρεσία Έρευνας στο Διαδίκτυο» απασχολούσε μέχρι πρότινος 600 άτομα για να διαδίδουν μηνύματα υπέρ του Κρεμλίνου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι κυβερνοεπιθέσεις των ομάδων που φέρουν τις υπογραφές «ΑΡΤ28» και «ΑΡΤ29», ήτοι της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (GRU) και της Υπηρεσίας Εσωτερικής Ασφάλειας (FSB) αντίστοιχα, υποστηρίζονται από εξαιρετικά ση μαντικά μέσα πληροφόρησης, προκειμένου να θεωρηθούν από τους παραλήπτες «αξιόπιστα» τα μηνύματα των χάκερ.

Στον κυβερνοχώρο η Ρωσία δεν ακολουθεί τις αμερικανικές τακτικές, οι οποίες στηρίζονται στην τεχνική υπεροχή. Η Ρωσία επιθυμεί να οδηγήσει τους Δυτικούς να αντιληφθούν τον κυβερνοχώρο με πιο πολιτικό τρόπο και η στρατηγική της έγκειται στο να παραπλανά περισσότερο τον άνθρωπο παρά το μηχάνημα.

Υπονόμευση και αποσταθεροποίηση


Μέσω της διάδοσης ψευδών, απλουστεύσεων ή παραποιημένων εγγράφων, στόχος είναι να αλλοιωθεί η αντίληψη του κόσμου του αντιπάλου, ούτως ώστε η απόφασή του να κινηθεί προς την κατεύθυνση των συμφερόντων της Μόσχας. Στόχος είναι επίσης να δημιουργηθεί στην κοινή γνώμη ένα «επιτρεπτό περιβάλλον», στο οποίο τα «αφηγήματα» της ρωσικής εξουσίας θα κρίνονται ως γεγονότα. Με αυτό τον τρόπο παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2016 η συμμετοχή των καναδικών στρατευμάτων στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ στη Λετονία ως «πιθανή πρόκληση» που αντιτίθεται στην Ιδρυτική Πράξη μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας. 0 μη γραμμικός πόλεμος στοχεύει τόσο τις μάζες όσο και τις ατομικές συνειδήσεις με απώτερο σκοπό την υπονόμευση και την αποσταθεροποίηση.

Είναι σαφές ότι η Μόσχα δεν έχει το μονοπώλιο των κυβερνοεπιθέσεων. Το 2015, κατά τη διάρκεια σύσκεψης της «FSB», o PUTIN είχε παρουσιάσει την κατάσταση ως αντίποινα. Σύμφωνα με τον ίδιο όλα τα εργαλεία χρησιμοποιούνται κατά της Ρωσίας, από την πολιτική απομόνωση, τις οικονομικές πιέσεις ως και τον μεγάλης κλίμακας πόλεμο πληροφόρησης.

Ένα όπλο από τον αδύναμο στον ισχυρό

Κληρονομημένο από τη σοβιετική περίοδο, κατά την οποία η πληροφόρηση διαδραμάτιζε ήδη ση μαντικό ρόλο στη μόνιμη διαμάχη της με τη Δύση, το ρωσικό δόγμα τελειοποιήθηκε μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Η συνέχιση του ρωσικού δόγματος διευκολύνθηκε και από τους ηγέτες.

Το 1998, ο VL. SLIPCHENKO, εκφραστής της μετατροπής των ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων, είχε γράψει τα εξής: «Ένα από τα χαρακτηριστικά του μελλοντικού πολέμου της πληροφόρησης θα είναι η αντιπαράθεση της πληροφόρησης, διότι η πληροφόρηση έχει αρχίσει να μετατρέπεται σε όπλο ίδιου τύπου με τους πυραύλους, τις βόμβες, τις τορπίλες». Είκοσι χρόνια αργότερα, το Κρεμλίνο θεωρεί ότι ο πόλεμος της πληροφόρησης είναι θεωρητικά ικανός v’ αποτρέψει μία ένοπλη διένεξη επιτυγχάνοντας τους ίδιους στρατηγικούς στόχους.

Τη δεκαετία του 2000, στόχος των επιχειρήσεων επιρροής ήταν η αποκατάσταση της εικόνας της Ρωσίας. Το 2004, ο πρώην αξιωματικός των Στρατιωτικών Υπηρεσιών Πληροφοριών, VL. KVACHKOV, είχε επισημάνει ότι ο πληροφοριακός πόλεμος περιλαμβάνει δύο πτυχές:

τον ψυχολογικό πληροφοριακό πόλεμο (για να επηρεαστούν οι Ένοπλες Δυνάμεις και ο πληθυσμός) που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του φυσικού ανταγωνισμού και είναι συνεχής και

τον τεχνολογικό πληροφοριακό πόλεμο (για να επηρεαστούν τα συστήματα που λαμβάνουν, συλλέγουν, επεξεργάζονται και μεταδίδουν την πληροφορία), ο οποίος πραγματοποιείται κατά τις ένοπλες διενέξεις.

Τα τελευταία χρόνια διαφαίνεται πως για το ρωσικό δόγμα δεν είναι απαραίτητο να κηρυχτεί ένας ανοικτός πόλεμος για να ξεκινήσει μια εχθρική δραστηριότητα στον χώρο της πληροφορικής. Το κυβερνο-όπλο θεωρείται ως ένα όπλο του αδύναμου απέναντι στον ισχυρό. Ως εκ τούτου, η ρωσική δράση στον κυβερνοχώρο βασίζεται στην πνευματική υπεροχή, είναι ασύμμετρη και λιγότερο δαπανηρή.

Το «Δόγμα GUERASSIMOV»

Η πρώτη κυβερνοεπίθεση που πραγματοποιήθηκε κατά ενός κράτους ήταν το 2007 κατά της Εσθονίας. Ιστότοποι της δημόσιας διοίκησης, τραπεζών και εφημερίδων της χώρας δέχονταν κυβερνοεπίθεση για αρκετές εβδομάδες. Η επίθεση προέκυψε λόγω του σχεδίου της Κυβέρνησης της Εσθονίας να μετακινήσει το άγαλμα του Σοβιετικού στρατιώτη που συμβολίζει τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Την ευθύνη για την κυβερνοεπίθεση ανέλαβε ο ΚΟΝ5ΤΑΝΤΙΝ GOLOSKOKOV, επικεφαλής ενός, φίλα προσκείμενου στον PUΤΙΝ, κινήματος νέων. Δεν προκάλεσε καμία αντίδραση από πλευράς του ΝΑΤΟ, παρά το γεγονός ότι οι Αρχές της Εσθονίας έκαναν λόγο για «πολεμική ενέργεια».

Από την ένοπλη διένεξη στη Γεωργία, το 2008, η Μόσχα εξήγαγε το συμπέρασμα ότι έχασε τον πόλεμο της πληροφόρησης. Από την «Αραβική Άνοιξη» το 2011, η Μόσχα απέκτησε μία άλλη ση μαντική πεποίθηση, ήτοι ότι οι ΗΠΑ κατόρθωσαν να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη.

Το 2013 σηματοδοτεί μία στροφή στη θεωρία του πολέμου, όπως την αποτυπώνει ο Στγός GUERASSIMOV. «Τον 21ο αιώνα η διαφορά μεταξύ του καιρού ειρήνης και του καιρού πολέμου σβήνει. Οι πόλεμοι δεν κηρύσσονται πλέον και όταν ξεκινούν δεν ακολουθούν το σύνηθες σχήμα. Σε πολλές περιπτώσεις, ο ρόλος των μη στρατιωτικών μέσων έχει ξεπεράσει τη δύναμη των όπλων σε επίπεδο αποτελεσματικότητας.»

Αναζήτηση προγραμματιστών

Την ίδια χρονιά, το 2013, ο PUΤΙΝ υπέγραψε ένα Διάταγμα για τη σύσταση ενός «Κέντρου Ελέγχου Εθνικής Άμυνας», αρμόδιο για τον συντονισμό όλων των στρατιωτικών ενεργειών, ήτοι της προπαγάνδας, των πληροφοριών και των συμβατικών επιχειρήσεων.

Έναν χρόνο αργότερα, το «Δόγμα GUERASSIMOV» ακολουθήθηκε κατά γράμμα στην Κριμαία, για την πρώτη προσάρτηση διά της βίας ενός εδάφους στην Ευρώπη μετά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο: διάδοση ψευδών ή αλλοιωμένων ειδήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυβερνοεπιθέσεις, παρέμβαση «πράσινων μικρών ανθρώπων» (όπως αποκαλούσε περιπαιχτικά η Δύση τις Ειδικές Δυνάμεις με στολές χωρίς διακριτικά), πριν από την αποστολή των τακτικών στρατευμάτων.

Παράλληλα, τη στιγμή που η Ρωσία χορήγησε άσυλο στον SNOWDEN, το ρωσικό ΓΕΕΘΑ ξεκίνησε μία εντατική αναζήτηση νεαρών ατόμων με μεγάλες δυνατότητες σ΄ ό,τι αφορά τον τομέα της πληροφορικής για τις «επιστημονικές της μονάδες». Η εν λόγω αναζήτηση είχε διαταχθεί προς τους Πρυτάνεις των μεγάλων πανεπιστημίων από τον ίδιο τον ΥΠΑΜ, S. SHOYGU, χαρακτηριζόμενη ως επιτακτική ανάγκη.

Σύναψη ολοένα και στενότερων δεσμών με χάκερ

Ήδη από τη δεκαετία του '90 οι Ρώσοι είχαν πολύ καλά πανεπιστημιακά προγράμματα στην Αγία Πετρούπολη σχετικά με την κωδικοποίηση, ωστόσο όταν κατέρρευσε η Σοβιετική Ένωση, ένα μέρος των πτυχιούχων στράφηκε προς τη δημιουργία μίας δύναμης κρούσης στο «σκοτεινό Διαδίκτυο» προς όφελος της μαφίας.

Οι Υπηρεσίες Ασφαλείας, επίγονοι της «KGB», διέθεταν έως τότε μία αδιαμφισβήτητη υπεροχή έναντι του Στρατού. Το 1991, ο τότε Πρόεδρος, Β. ΥΕLΤ5ΙΝ, είχε παραδειγματιστεί από τις ΗΠΑ και είχε δημιουργήσει την «FAPSI», την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Επικοινωνίας και Πληροφόρησης, η οποία ήταν αρμόδια για την ηλεκτρονική κατασκοπεία, την κρυπτογράφηση και τη χαρτογράφηση.

Δώδεκα χρόνια μετά, ο PUΤΙΝ προχώρησε στη διάλυση της παραπάνω Υπηρεσίας και κατένειμε τις αποστολές της μεταξύ της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας «FSO», της Υπηρεσίας Πληροφοριών Εξωτερικού «SVR» και της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας «FSB». OI. Υπηρεσίες ανέπτυξαν ολοένα και στενότερους δεσμούς με Ρώσους χάκερ, των οποίων η εγκληματική δράση προσανατολίστηκε στον τομέα της πολιτικής.

Η στροφή του ρωσικού Στρατού στους χάκερ είναι σχετικά πρόσφατη, όπως επιβεβαιώνει ο ANDREI SOLDATOV, στο βιβλίο του «The Red Web». Σε αυτό έπαιξαν ρόλο τα μαθήματα που πήρε ο ρωσικός Στρατός από τον πόλεμο στην Τσετσενία το 1999-2000. Ενώ το Κρεμλίνο προσπαθούσε να ελέγξει την πληροφόρηση επί τόπου, οι Τσετσένοι αυτονομιστές δημιούργησαν μεγάλο αριθμό ιστότοπων στο Διαδίκτυο. Ένας νέος παίκτης έκανε την εμφάνισή του στη διαμάχη: φοιτητές από το Tomsk (στην δυτική Σιβηρία) άρχισαν να πραγματοποιούν κυβερνοεπιθέσεις κατά τσετσενικών ιστότοπων και το Κρεμλίνο είδε τις δυνατότητες αυτών των νέων, οι οποίοι στη συνέχεια, υποστηρίχθηκαν από την «FSB».

Μεγάλης κλίμακας παραπληροφόρηση

O πληροφοριακός πόλεμος πήρε νέα διάσταση με την προσάρτηση της Κριμαίας. Από το 2014 και μετά, το κράτος ακολούθησε ένα νέο σχήμα και δημόσιοι υπάλληλοι στάλθηκαν σε εταιρείες πληροφορικής. O νέος αυτός πόλεμος δεν επικεντρώνεται όπως στο παρελθόν στην προώθηση μια ιδεολογίας -του κομμουνισμού- ή στην προάσπιση «μεγάλων αξιών». Στόχος είναι ο έλεγχος της πληροφορίας σε όλες τις μορφές της.

Στην παρούσα φάση, το ρωσικό δόγμα φαίνεται ιδιαίτερα αποτελεσματικό. Οι Ρώσοι είναι οι μόνοι που κατέστησαν τον κυβερνοπόλεμο τόσο ισχυρό όπλο, σε σημείο τέτοιο ώστε να κατηγορούνται για τις δραστηριότητές τους από τις ΗΠΑ και τη Γερμανία, να διαδίδεται πως μπορούν να επηρεάσουν εκλογικά αποτελέσματα και να εξαναγκάζουν το NATO σε χρηματοδότηση νέων δομών που θα ασχολούνται με τον κυβερνοχώρο.

Η ευρωπαϊκή καθυστερημένη απάντηση

Το γερμανικό ΥΠΑΜ ιδρύει στο Βερολίνο έναν καινοτόμο οργανισμό, ο οποίος θα φροντίζει να παραμένουν ενεργές οι γερμανικές ΕΔ στον τομέα του ανταγωνισμού στον κυβερνοχώρο. Ο οργανισμός «CYBER INNOVATION HUB» Θα επικεντρώνεται στις επαφές με νεοφυείς επιχειρήσεις (Start-U p), αναζητώντας καινοτομίες οι οποίες ενδεχομένως θα μπορούν να φανούν χρήσιμες στις γερμανικές ΕΔ.

Η γερμανική κίνηση δεν διαφέρει με τα όσα διαδραματίζονται στη Ρωσία για τον έλεγχο του κυβερνοχώρου. O εν λόγω οργανισμός πρόκειται να πραγματοποιήσει διαγωνισμούς ιδεών, μελετών, πιλοτικών προγραμμάτων κ.λπ. και θα προβαίνει στην επικύρωση τεχνολογιών. Ταυτόχρονα, θα λειτουργεί και ο ίδιος ως πρωτοπόρος ή ακόμη και ως εντολοδόχος για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών.



Δεν πρόκειται όμως για την ανάπτυξη όπλων για τη διεξαγωγή επιχειρήσεων στον κυβερνοχώρο, αλλά και για εφευρέσεις πολιτών, οι οποίες θα μετεξελίσσονται ώστε να είναι χρήσιμες στον γερμανικό Στρατό. Το εν λόγω εγχείρημα, στο οποίο θα επενδυθούν 12,6 εκατ. ευρώ, θα περιοριστεί αρχικά στα τρία έτη, ενώ άλλα 15 εκατ. πρόκειται να διατεθούν σε προγράμματα. Η επιτυχία ή μη του εγχειρήματος αναμένεται να φανεί στο μέλλον, ωστόσο ο ανταγωνισμός είναι ήδη υψηλός και έχει φανεί πως Ρωσία και ΗΠΑ προηγούνται κατά πολύ των Γερμανών.

==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.

 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας