13/4/17

Τουρκικό δημοψήφισμα: η επόμενη μέρα μετά το «ναι»





Γράφει ο Συμεών Χρυστοφυλλίδης 


Το Πάσχα στην Ελλάδα έπεται να συμπέσει με μια ιστορική εξέλιξη, ένα κρίσιμο δημοψήφισμα στην Τουρκία που μέλλει να καθορίσει πλήθος διεθνών εξελίξεων αμιγώς πολιτικών. Ο εσωτερικός όσο και εξωτερικός αντίκτυπος προβλέπεται ηχηρός με τη συνταγματική αναθεώρηση να διχάζει την τουρκική κοινωνία.

Εν συντομία, ποιο είναι το θέμα του τουρκικού δημοψηφίσματος; Βασικό θέμα τίθεται το προεδρικό σύστημα που προτάσσει η πλευρά Ερντογάν προς αντικατάσταση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Στόχος τίθεται η ισχυροποίηση του αξιώματος του προέδρου που μέχρι πρότινος περιοριζόταν σε πιο συμβολικό-εθιμοτυπικό ρόλο.

Τι σημαίνει το «ναι» ως απάντηση στο δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου 2017; 

Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κινείται με άξονα την ιστορική παράδοση της τουρκικής κοινωνίας να τάσσεται υπέρ ενός ισχυρού ηγέτη. Από τη θέση του σουλτάνου και του ιμάμη ως τον πρόεδρο, παραδοσιακά οι Τούρκοι επιζητούσαν να ηγείται της χώρας τους ένας απόλυτος μονάρχης. Για τον ίδιο τον Ερντογάν, η θετική έκβαση του δημοψηφίσματος θα σημάνει τη δυνατότητα να διεκδικήσει δύο ακόμα θητείες, πράγμα που σημαίνει πως η προεδρία του θα μπορούσε να τραβήξει τουλάχιστον μια 10ετία ακόμη. Εν συνεχεία, βάσει των περαιτέρω διατάξεων του δημοψηφίσματος, η επικράτηση του «ναι» θα διασφαλίσει παντοδυναμία στον πρόεδρο, καθότι το αξίωμα του πρωθυπουργού θα μειωθεί δραματικά, αφαιρώντας του τη δυνατότητα διορισμού του υπουργικού συμβουλίου, το οποίο θα περάσει στα χέρια του Ερντογάν. Ο τελευταίος θα μπορεί να λειτουργεί με διττό ρόλο, ως πρόεδρος της Τουρκίας και ως εκπρόσωπος του κόμματός του, καθώς δεν θα υπάρχει ασυμβίβαστο στα δύο αξιώματα. Στα πλαίσια του κοινοβουλίου, προβλέπεται αύξηση κατά 50 βουλευτές, ενώ θα έπεφτε το κατώτατο όριο ηλικίας στα 18 έτη. Το τουρκικό κοινοβούλιο θα είναι το μόνο αρμόδιο πια να παραπέμψει τον πρόεδρο στη δικαιοσύνη, πράγμα που δεν θα συνέβαινε όχι μόνο λόγω της επικράτησης του AKP στην τουρκική βουλή, αλλά και γιατί η δικαιοσύνη δε θα τηρούσε καν τα στοιχειώδη κριτήρια ανεξαρτησίας. Και αυτό γιατί ο πρόεδρος θα έχει την αρμοδιότητα να ορίσει τους 4 από τους 13 δικαστές του ανωτάτου δικαστικού συμβουλίου της χώρας. Η παρεμβολή του Ερντογάν στη δικαιοσύνη είναι δεδομένη μετά την ενδεχόμενη επικράτηση του «ναι» στο δημοψήφισμα. Επιχειρώντας να γράψει ιστορία, ο Ερντογάν δε θα διστάσει να κάνει χρήση όλων των εξουσιών, υπέρ των οποίων μάχεται θεούς και δαίμονες στην Ευρώπη.

Με αυτά τα δεδομένα, καθίσταται σαφές πως ο Ερντογάν επιδιώκει να (ανα)διαμορφώσει μια ισχυρή, παντοδύναμη Τουρκία και να ξεδιπλώσει όλη την εθνικιστική του πολιτική. Στο εσωτερικό, αναμένεται περαιτέρω εκκαθάριση του στρατού, του τύπου και όλων των εξουσιών ή δυνάμει εξουσιών που επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Με την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας, ο Ερντογάν θα μπορεί να εκδίδει ελεύθερα προεδρικά διατάγματα και να καθορίζει όλη την εσωτερική οργάνωση και δράση της χώρας που θα κινείται στα δικά του μέτρα και σταθμά. Η απεριόριστη αυτή δυναμική θα απελευθερώσει και ένα σύνολο διεθνών εξελίξεων. Εξελισσόμενη σε ακόμα λιγότερο δημοκρατική χώρα, η Τουρκία θα προτάξει το αντιευρωπαϊκό, αντι-δυτικό της πρόσωπο. Έχοντας ήδη διαρραγεί οι σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση πριν το δημοψήφισμα, ενδεχόμενη επικράτηση του «ναι» θα αποσυντονίσει εντελώς τις σχέσεις των δύο πλευρών. Είναι πιθανό μάλιστα από πλευράς Βρυξελλών να τεθεί ξανά ζήτημα ελλιπών προϋποθέσεων της Τουρκίας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συμφωνία για το μεταναστευτικό θα βρεθεί και πάλι στον αέρα, καθώς οι αξιώσεις που θα εγείρει ο Τούρκος πρόεδρος ευλόγως θα απορριφθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσον αφορά στην εμπλοκή της Τουρκίας στη Συρία, η ενδυνάμωση του προέδρου ισοδυναμεί με ακραίες, προκλητικές ενέργειες. Σημειώνεται μάλιστα πως στην Τουρκία ανήκει ήδη μια λωρίδα της Βόρειας Συρίας κατόπιν της Συνθήκης της Λωζάννης (1923) και δεν θα διστάσει ο Ερντογάν να εκφράσει τις ιμπεριαλιστικές του διαθέσεις υποκινώντας πολεμικές ενέργειες στην περιοχή. Κάτι τέτοιο θα αποσκοπούσε και στην αποτροπή δημιουργίας κουρδικού κράτους στην περιοχή που θα ενδυνάμωνε την τουρκική μειονότητα. Ακόμα, σε περίπτωση που ο Ερντογάν ισχυροποιηθεί πολιτικά, και σε περίπτωση που οι εξελίξεις δεν τον ευνοήσουν, δεν αποκλείεται οι βλέψεις του να στραφούν και πάλι προς το Αιγαίο και τη Θράκη. Είναι συνήθης πια η αμφισβήτηση διεθνών συνθηκών και η τουρκική παρουσία στο FIR Αθηνών θα αυξηθεί με στόχο την αξίωση μεγαλύτερου μεριδίου από τα ελληνικά εδάφη. Αυτό εύκολα θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και να προκαλέσει ατυχές διπλωματικό επεισόδιο. Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε το Κυπριακό. Ενδεχόμενη νίκη του Ερντογάν θα σημάνει και το τέλος των διαπραγματεύσεων, καθώς είναι δεδομένο πως η σκληροπυρηνική του πλευρά θα πυροδοτήσει εντάσεις στην επίλυση του ζητήματος.

Ανεξαρτήτως αποτελέσματος, ο Τούρκος πρόεδρος έχει δείξει τα δόντια του σε εσωτερικό και εξωτερικό και δείχνει πανέτοιμος να εφαρμόσει το αυτοκρατορικό του όραμα. Μένει να αποδειχθεί αν οι συνθήκες τον ευνοήσουν…


==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.

 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας