Τρίτη, 4 Απριλίου 2017

Η Γερμανία μετά το Brexit






της Judy Dempsey
Carnegie Europe


Όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου το Νοέμβριο του 1989, η τότε πρωθυπουργός της Βρετανίας, Margaret Thatcher, δεν είχε αμφιβολία τι σήμαινε αυτό για το μέλλον της Ευρώπης. Ήταν ανένδοτη στις προειδοποιήσεις της. Για την Thatcher, που σχεδόν πάντα είχε μια συγκρουσιακή σχέση με τις Βρυξέλλες, μια επανενωμένη Γερμανία θα κυριαρχούσε στην Ευρώπη. Το επίκεντρο βαρύτητας της ηπείρου θα μετατοπιζόταν απο την κοιμισμένη Βόννη, την μεταπολεμική πρωτεύουσα της Δυτικής Γερμανίας, στο Βερολίνο, που σύντομα θα ήταν η νέα έδρα της επανενωμένης γερμανικής κυβέρνησης. Η Thatcher πίστευε ότι η Γερμανία δυστυχώς θα όριζε τον ρυθμό της πολιτικής και οικονομικής ολοκλήρωσης της Ευρώπης.

Το έκανε, αλλά σύμφωνα με τους όρους της Γαλλίας. Ο Helmut Kohl, ο οποίος ήταν τότε Καγκελάριος της Γερμανίας, εγκατέλειψε το πολυ-αγαπημένο του μάρκο για χάρη ενός κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Ο Francois Mitterrand, ο οποίος ήταν τότε πρόεδρος της Γαλλίας, ήταν περισσότερο από διφορούμενος για μια επανενωμένη Ευρώπη. Πίστευε ότι η εξαφάνιση ενός τόσο σκληρού νομίσματος όπως το γερμανικό μάρκο, ήταν ένας τρόπος για να διατηρηθεί υποτονική η Γερμανία, οικονομικά και πολιτικά. Η πρόβλεψη και η ευχή του δεν υλοποιήθηκε.

Η Thatcher ακολούθησε ένα διαφορετικό δρόμο. Τάχθηκε υπέρ της διεύρυνσης. Η ίδια και οι υπουργοί της έκαναν σκληρή εκστρατεία για να πετύχουν να ενταχθούν στην ΕΕ τα προσφάτως ανεξάρτητα, πρώην κομμουνιστικά κράτη της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Δεν ήταν απλώς ότι πίστευε στο να καταστήσει την Ευρώπη ενιαία και ελεύθερη. Μια μεγαλύτερη Ευρώπη ήταν καλή οικονομικά, και για να καταστεί η ένωση ισχυρότερη ως εμπορικός οργανισμός.

Αλλά μια διευρυμένη ΕΕ θα μπορούσε επίσης να γίνει πιο περίπλοκη όταν αφορά στη λήψη συλλογικών αποφάσεων. Κατά συνέπεια, θα μπορούσε να ήταν πιο δύσκολο για τη Γερμανία να επιδιώξει τον στόχο μιας πιο ενοποιημένης Ευρώπης, κάτι που διαδοχικές βρετανικές κυβερνήσεις αντιτίθενται σταθερά.

Τώρα, η Βρετανία έχει ξεκινήσει τη διαδικασία αποχώρησης από την ΕΕ. Οι επιπτώσεις για την Ένωση χωρίς τη Βρετανία είναι τεράστιες. Τα μέλη της Ανατολικής Ευρώπης έχουν αναμφισβήτητα χάσει έναν πολύτιμο σύμμαχο. Η Πολωνία για παράδειγμα, ταυτίστηκε με το επιτυχημένο (αλλά ξεθωριασμένο) φιλελεύθερο αγγλοσαξονικό οικονομικό μοντέλο και με την ειδική (αλλά επίσης ξεθωριασμένη) σχέση με τις ΗΠΑ. Και η Βρετανία, δεδομένου του πολιτικού βάρους της. την στρατιωτική της παράδοση και την κοσμοθεωρία της, ήταν ένα αντίβαρο στη γερμανική επιρροή.

Αυτός ο ρόλος ήταν στα σκαριά για αρκετό καιρό. Ακόμη και προτού οι Βρετανοί ψηφίσουν στο δημοψήφισμα του Ιουνίου για την αποχώρηση από την ΕΕ, η Γερμανία υπό την Καγκελάριο Angela Merkel αναμόρφωσε την εξωτερική και οικονομική πολιτική της Ευρώπης.

Με απίστευτη υπομονή, διπλωματία και ακεραιότητα, η Merkel έφερε τα υπόλοιπα 27 κράτη της ΕΕ μαζί για να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία για την προσάρτηση της Κριμαίας και την εισβολή σε μέρη της Ανατολικής Ουκρανίας το 2014. Με αυτόν τον τρόπο, άλλαξε την αντίληψη που ειχαν σίγουρα οι Πολωνία και χώρες της Βαλτικής, για την ειδική σχέση της Γερμανίας με τη Ρωσία. Γι τη Merkel, η Ostpolitik -η Ανατολική πολιτική που ακολούθησαν οι προηγούμενες γερμανικές κυβερνήσεις με στόχο να φέρουν τη Ρωσία πιο κοντά στην Ευρώπη- είχε κάνει τον κύκλο της. Το Βερολίνο δεν πρέπει να παραμείνει υποχρεωμένο στη Μόσχα.

Με εξαιρετική επιμονή, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Wolfgang Schaeuble, έχει επιβάλει έναν ειδικό γερμανικό τρόπο λειτουργίας της οικονομίας, στις περισσότερες χώρες της ευρωζώνης: αυστηροί περιορισμοί στον προϋπολογισμό, δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις όταν πρόκειται για την συλλογή φόρων, και μείωση της διογκωμένης γραφειοκρατίας.

Η βαθιά αντίσταση των απλών Ελλήνων στις γερμανικές μεθόδους έχει αναβιώσει ένα εξίσου βαθύ αντιγερμανικό αίσθημα που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1941, όταν οι Ναζί εισέβαλλαν στην Ελλάδα. Οι πολωνικές και ουγγρικές κυβερνήσεις δεν έχουν διστάσει να αναφερθούν στο ναζιστικό παρελθόν της Γερμανίας επίσης -ή να χρησιμοποιήσουν καρτούν της Merkel ντυμένης με στολή των Ναζί. Αυτό δείχνει πόσο εύκολα οι ηγέτες μπορούν να αξιοποιήσουν τα παράπονα και την ιστορία προσπαθώντας να δαιμονοποιήσουν τη Γερμανία -και να εκτρέψουν την προσοχή από τα προβλήματα αυτών των χωρών.

Η Γερμανία έχει θέσει την ατζέντα για την προσφυγική και μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ επίσης. Αυτά τα ζητήματα κάθε άλλο παρά είναι κοντά σε επίλυση. Και η Γερμανία, η οποία δέχθηκε περισσότερους από 1 εκατ. πρόσφυγες και μετανάστες το 2015, ανακαλύπτει τώρα τα γραφειοκρατικά και πρακτικά εμπόδια, όπως και τα εμπόδια ασφάλειας, στην ενσωμάτωση τόσων πολλών ανθρώπων σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.

Ωστόσο καθώς παίρνει σάρκα και οστά αυτή η επανευθυγράμμιση, η γερμανική ηγεσία δεν είναι ηγεμονική. Η έξοδος της Βρετανίας από την ΕΕ θα αφήσει ένα στρατιωτικό κενό, και ένα κενό ασφάλειας και μυστικών υπηρεσιών. Η Γερμανία δεν είναι σε θέση να καλύψει αυτό το κενό -όχι πως το θέλει. Ούτε, για αυτό το θέμα, είναι πρόθυμη οποιαδήποτε άλλη χώρα στην ΕΕ. Για αυτό το λόγο, το Βερολίνο και το Παρίσι και άλλες πρωτεύουσες, πρέπει να πιέσουν για μεγαλύτερη συνεργασία στην άμυνα, στην ασφάλεια και στις μυστικές υπηρεσίες. Οι Νότιες και Ανατολικές γειτονιές της Ευρώπης έχουν εκθέσει το πόσο ευάλωτες είναι οι χώρες της ΕΕ στις τρομοκρατικές επιθέσεις. Κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί να προχωρήσει μόνο του, ακόμη κι αν η Βρετανία μπορεί να σκεφτεί διαφορετικά.

Αυτός είναι ο λόγος που η αναδυόμενη επανευθυγράμμιση λαμβάνει χώρα στην ΕΕ, ωθούμενη από το Βερολίνο, χρειάζεται ισχυρή πολιτική στήριξη από τη Γαλλία για τη Δύση και από την Πολωνία για την Ανατολή. Αυτή η στήριξη αφορά στο να προχωρήσει μπροστά η ΕΕ μετά το Brexit, αντί να κολλήσει σχετικά με το ποιες ταχύτητες να υιοθετήσει.




Capital.gr 


==========================================


 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.

 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας