Δευτέρα, 1 Μαΐου 2017

Ο πληγωμένος ΟΑΣΕ είναι απαραίτητος όσο ποτέ



του Thomas de Waal
Carnegie Europe 


Οι παρατηρητές του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) είναι κάποιοι από τους αφανείς ήρωες των πιο σκοτεινών γωνιών της Ευρώπης. Μια υπενθύμιση αυτού ήρθε στις 23 Απριλίου, όταν ο Joseph Stone, ένας Αμερικανός ιατρός, πέθανε και δύο άλλοι συνάδελφοί του στον ΟΑΣΕ τραυματίστηκαν όταν το αυτοκίνητό τους έπεσε σε ναρκοπέδιο στην Ανατολική Ουκρανία. Ήταν κοντά στο χωριό Pryshyb, βαθιά στην περιοχή που ελέγχεται από αυτονομιστές και τους Ρώσους υποστηρικτές τους.

Η αποστολή των παρατηρητών -να βοηθήσει στην σταθεροποίηση αυτής και άλλων ευρωπαϊκών συγκρούσεων- εκτελείται με έναν οργανισμό που βρίσκεται, χωρίς τα αναγκαία κεφάλαια και με απώλειες σε όλες τις πλευρές. Υπονομευόμενος από τους επικριτές του, ο ΟΑΣΕ αυτή τη στιγμή δεν έχει μπάτζετ για το 2017, ενώ δύο υψηλόβαθμες θέσεις παραμένουν κενές.

Η ειρωνεία είναι πως ο ΟΑΣΕ δέχεται επίθεση σε μια στιγμή που τον χρειάζονται περισσότερο από ποτέ. Ήταν σε θέση να σταθεί και να διαδραματίσει έναν ρόλο στην Ανατολική Ουκρανία ακριβώς επειδή ήταν το τελευταίο οχυρό το 2004, όταν κανένας άλλος οργανισμός δεν θεωρούνταν αρκετά ουδέτερος για να βρίσκεται εκεί. Ο ΟΑΣΕ επίσης παραμένει ο μόνος διεθνής οργανισμός στην περιοχή της εξαιρετικά επικίνδυνης ζώνης σύγκρουσης Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν.

Η τρέχουσα κρίση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην οργή αρκετών μετά-σοβιετικών χωρών που θέλουν να περιορίσουν την ικανότητα του οργανισμού να ρίξει φως στις πιο ύποπτες δραστηριότητές τους. Αυτή τη δυσαρέσκεια εμφανίζει και ο Τούρκος πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan, ο οποίος επιτέθηκε στους παρατηρητές του ΟΑΣΕ για τις σφοδρές επικρίσεις τους σχετικά με το συνταγματικό δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου για την ενίσχυση των εξουσιών του. Επειδή ο ΟΑΣΕ είναι ένας οργανισμός που βασίζεται στη συναίνεση, οποιοδήποτε από τα 57 μέλη μπορούν να ανατρέψουν τις εργασίες.

Τα γραφεία του ΟΑΣΕ στο Γιέρεβαν αυτή τη στιγμή λειτουργούν με ένα είδος νομικού αδιεξόδου αφότου το Αζερμπαϊτζάν άσκησε βέτο στην παράταση της θητείας του. Το Αζερμπαϊτζάν ισχυρίστηκε ότι το γραφείο ξεπερνάει την εντολή του μέσω δραστηριοτήτων όπως η υποστήριξη της εκκαθάρισης ναρκοπεδίων, δηλώνοντας πως αυτό ήταν έργο της σύγκρουσης του Ναγκόρνο Καραμπάχ και εκτός του εγχώριου πλαισίου της Αρμενίας (το Αζερμπαϊτζάν έκλεισε το δικό του γραφείο του ΟΑΣΕ το 2015). Οι Αρμένιοι αντέδρασαν με θυμό. Οι ΗΠΑ και άλλοι κάλεσαν το Μπακού να το ξανασκεφτεί, και υπάρχουν ελπίδες ότι η διαμάχη μπορεί να επιλυθεί σύντομα.

Τα γραφεία στο Κιργιστάν και στο Τατζικιστάν επίσης αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο υποβάθμισης μετά από τις πολιτικές επιθέσεις από τις κυβερνήσεις των χωρών. Στο μεταξύ, δύο από τις τρεις θέσεις ειδικού απεσταλμένου του ΟΑΣΕ, ο ανώτατος επίτροπος για τις εθνικές μειονότητες και ο εκπρόσωπος για την ελευθερία των ΜΕ, είναι κενές, κυρίως επειδή η Ρωσία αντιδρούσε στο διορισμό ή τον επαναδιορισμό των ατόμων στις θέσεις. Η Μόσχα, μαζί με άλλα πρώην σοβιετικά κράτη που βρίσκουν καταφύγιο υπό την αιγίδα της, καταφέρονται εναντίον της έμφασης στην ανθρώπινη διάσταση και στο έργο αυτών των δύο γραφείων, μαζί με το γραφείο δημοκρατικών θεσμών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κατηγορώντας τους για "δύο μέτρα και δύο σταθμά” ή "παρεμβατικό εκδημοκρατισμό” (άλλοι θα έλεγαν ότι αυτό αποδεικνύει πως κάνουν τη δουλειά τους).

Μια πηγή στη Βιέννη, όπου έχει τα γραφείο του ο ΟΑΣΕ, περιέγραψε τον οργανισμό ως "ένα καναρίνι σε έναν δύσκολο κόσμο”. Μπορεί μόνο να αντικατοπτρίζει τι συμβαίνει στην Ευρώπη, δεν μπορεί να θέσει την ατζέντα. Αυτό σημαίνει ότι σε μια βαθιά διχασμένη Ευρώπη, όλοι συμφωνούν ότι ο ΟΑΣΕ είναι απαραίτητος κατ αρχή, αλλά δεν μπορούν να συμφωνήσουν τι θα πρέπει να κάνει. Επομένως το Μόνιμο Συμβούλιο, το κύριο σώμα λήψης αποφάσεων του ΟΑΣΕ, γίνεται ένα θέατρο χορογραφίας παρεκτροπών, και τα 57 κράτη μπορούν μόνο να υπογράψουν μια περιορισμένη ημερήσια διάταξη.

Ως ο μόνος αποδεκτός παγκοσμίως οργανισμός ασφάλειας της Ευρώπης, ο ΟΑΣΕ είναι θλιβερά ανεπαρκής. Ο προϋπολογισμός του το 2016 των 141 εκατ. δολαρίων ισοδυναμούσε με σχεδόν το 3% του προϋπολογισμού του ΟΗΕ. Το 60% αυτού του ποσού προέρχεται από έξι κράτη, τα οποία είναι επίσης μέλη της G7: Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ. Όταν πρόκειται για τη χρηματοδότηση του οργανισμού που χρησιμοποιούν ως σκηνικό για μια ατέρμονη μονομαχία μεταξύ τους, οι Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν συνέβαλαν η κάθε μία μόλις 45.000 ευρώ το 2016, πληρώνοντας λιγότερα στον ΟΑΣΕ ακόμη και από το Βατικανό.

Δύο δραματικές αποστολές προσπαθούν να συγκρατήσουν τη σύγκρουση στις δύο πιο επικίνδυνες ζώνες σύγκρουσης της Ευρώπης, στην Ανατολική Ουκρανία και γύρω από το Ναγκόρνο Καραμπάχ. Η ειδική αποστολή παρακολούθησης στην Ουκρανία έχει 700 παρατηρητές και έναν ξεχωριστό προϋπολογισμό. Αλλά είναι επίσης προορισμένη να εποπτεύει μια κατάσταση μετά την κατάπαυση του πυρός, όπου δεν υπάρχει σωστή κατάπαυση του πυρός. Η αποστολή είναι επικίνδυνη, έχει υψηλή συμμετοχή προσωπικού, και στόχο έχει να κυνηγήσει έναν κινούμενο στόχο.

Η επιχείριση του ΟΑΣΕ για το Ναγκόρνο Καραμπάχ είναι πολύ πιο επισφαλής. Παρά τα μαζικά όπλα που αναπτύσσουν τώρα οι στρατοί της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλο στη γραμμή επαφής, ο ΟΑΣΕ εξακολουθεί να έχει μόλις έξι παρατηρητές στο σημείο, όπως συνέβαινε στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Μια πρόταση να αυξηθούν στους 12 ή 13, στην οποία οι πρόεδροι της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν προφανώς συμφώνησαν το Μάιο του 2016, είχε άδοξο τέλος. Ωστόσο, αυτοί παραμένουν τα μάτια και τα αυτιά στο σημείο που είναι σε επιφυλακή μια επανάληψη του πολέμου των τεσσάρων ημερών που σημειώθηκε μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν τον Απρίλιο του 2016, ή κάτι χειρότερο.

Ένα επίμονο πρόβλημα είναι πως η γραμματεία του ΟΑΣΕ, η οποία σύντομα θα έχει νέο γενικό γραμματέα για να διαδεχθεί τον Lamberto Zannier, έχει την θεσμική γνώση και τη μνήμη, αλλά είναι ασθενέστερη από τον ομόλογό της στα Ηνωμένα Έθνη. Ο θεσμός ενός ετήσιου προέδρου στη θέση, φέρνει πανίσχυρους διπλωμάτες από χώρες όπως η Γερμανία το 2016, αλλά η εκ περιτροπής ενός έτους προεδρία, περιορίζει την αποτελεσματικότητά της: οι καταστροφείς μπορούν να περιμένουν, γνωρίζοντας ότι οι ενοχλητικοί διπλωμάτες που τους δυσκολεύουν τη ζωή, θα φύγουν σε ένα χρόνο.

Πώς θα απαντήσει ο ΟΑΣΕ σε αυτές τις προκλήσεις;Ίσως με κάποιους βρώμικους συμβιβασμούς και με κωλυσιεργία. Ακόμη και οι επικριτές του οργανισμού παραδέχονται ότι κάνει μια χρήσιμη δουλειά -και ελπίζουμε ότι το τραγικό παράδειγμα του Joseph Stone θα μας θυμίζει αυτή την αλήθεια. Το κρίμα ωστόσο είναι πως ο ΟΑΣΕ θα μπορούσε να κάνει πολύ περισσότερα.


Capital.gr


==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.

 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας