Σάββατο, 6 Μαΐου 2017

Η ολιγαρχική Μολδαβία






Των Kamil Calus και Wojciech Kononczuk
Carnegie Europe 


Η εξουσία στη Μολδαβία έχει καταληφθεί από τον Vlad Plahotniuc, ο οποίος δεν είναι ούτε δημοκράτης ούτε μεταρρυθμιστής και που, με την κάλυψη της ψευδούς φιλό-ευρωπαϊκής ρητορικής, απολιθώνει τις αδυναμίες του κράτους.

Η Μολδαβία είναι μια μικρή χώρα στην περιφέρεια της Ευρώπης, αλλά η πολιτική της είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή στους ξένους. Ούτε η κοινότητα των Δυτικών εμπειρογνωμόνων ούτε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ μπορούσαν να αντέξουν να αφιερώσουν αρκετό χρόνο για να παρακολουθήσουν τις εξελίξεις στη χώρα. Οι εγχώριες προκλήσεις της ΕΕ καθιστούν τη Μολδαβία λιγότερο αξιοπρόσεκτη από ποτέ στα ραντάρ των οθονών των Βρυξελλών και των κρατών-μελών της ΕΕ. Είναι σημαντικό ωστόσο να κατανοήσουμε τη σοβαρότητα της κατάστασης σε αυτόν τον γείτονα της ΕΕ. Μία λάθος διάγνωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε κακή πολιτική.

Μέχρι το τέλος του 2015, ο ολιγάρχης Plahotniuc, ο πλουσιότερος άνθρωπος στη Μολδαβία και ηγέτης του Δημοκρατικού Κόμματος, που είναι το μεγαλύτερο κόμμα στον κυβερνητικό συνασπισμό, είχε γίνει ο μεγαλύτερος πολιτικός παίχτης στη χώρα. Πέτυχε να βρεθεί σε αυτή τη θέση μέσω της επιδέξιας απομάκρυνσης των βασικών ανταγωνιστών του, συμπεριλαμβανομένου και του πρώην πρωθυπουργού, Vlad Filat και του επιχειρηματία Veaceslav Platon, οι οποίοι καταδικάστηκαν σε εννέα και 19 χρόνια φυλάκισης αντιστοίχως. Στη συνέχεια ο Plahotniuc πέτυχε να πάρει μαζί του την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και να δημιουργήσει μια νέα κυβέρνηση με επικεφαλής τον εδώ και χρόνια συνεργάτη του, Pavel Filip.

Η ισχύς του Plahotniuc βασίζεται επίσης στην πλήρη κατάληψη του κρατικού μηχανισμού, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου του δικαστικού σώματος, του γραφείου του γενικού εισαγγελέα και του Εθνικού Κέντρου κατά της Διαφθοράς. Κανένας ανεξάρτητος οργανισμός δεν έμεινε στη Μολδαβία. Τα προσωπικά επιχειρηματικά assets του Plahotniuc, έπαιξαν ένα ρόλο. Είτε κατευθείαν είτε με εκπροσώπους, ο ολιγάρχης κατέχει τέσσερις από τους πέντε εθνικούς τηλεοπτικούς σταθμούς.

Σε αντίθεση με την λαϊκή πεποίθηση, η δύναμη του Plahotniuc δεν αντισταθμίζεται ούτε από τον Igor Dodon, τον ηγέτη του φιλορωσικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, ο οποίος εξελέγη πρόεδρος το Νοέμβριο του 2016. Τα προνόμιά του είναι απλώς τελετουργικά. Επιπλέον, φαίνεται πως –παρά την επίσημη εχθρότητά τους- ο Plahotniuc συνεργάζεται ατύπως με τον Dodon. Η Μολδαβία, η οποία παραδοσιακά θεωρείται ως μία από τις πιο δημοκρατικές χώρες της μετά-σοβιετικής εποχής, με αυθεντικό πολιτικό πλουραλισμό, έχει καταλήξει να κυβερνάται από έναν άνθρωπο.

Η πολιτική επιρροή του Plahotniuc είναι εντελώς ανεπίσημη, καθώς δεν κατέχει κανένα δημόσιο αξίωμα και είναι απλώς ο πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος. Αλλά κατόρθωσε γρήγορα να καταστρέψει τους εύθραυστους ελέγχους και ισορροπίες και να παγιώσει την εξουσία στα χέρια του. Ως αποτέλεσμα, ο χώρος για πολιτική στη Μολδαβία έχει συρρικνωθεί σε μια άνευ προηγουμένου μικρή περιοχή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Plahotniuc δεν αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα. Το πιο σοβαρό είναι η απουσία νομιμότητας της εξουσίας του. Στα μάτια του λαού, είναι συνδεδεμένος με μεγάλη διαφθορά και οικονομική απάτη, μεταξύ των οποίων η κλοπή 1 δισ. δολαρίων από τον τραπεζικό κλάδο το 2014. Μόλις το 1% των ψηφοφόρων τον εμπιστεύονται, ενώ το 5% υποστηρίζει το Δημοκρατικό Κόμμα. Το κρίσιμο έργο του Plahotniuc είναι να βελτιώσει την εικόνα του τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας.

Στην εγχώρια ατζέντα, οι ενέργειές του έχουν επικεντρωθεί στο να διατηρεί τη σχεδόν-μονοπωλιακή του εξουσία, η οποία περιορίζει τις ελευθερίες και υπονομεύει τον πολιτικό πλουραλισμό. Ο αγώνας των αρχών εναντίον της διαφθοράς δεν είναι αυτός κάθε αυτός ο στόχος, αλλά ένα μέσο για την εξάλειψη των εχθρών του Plahotniuc. Ο δείκτης διαφθοράς για το 2016 κατατάσσει τη Μολδαβία στην 123η θέση από τις 176 χώρες, από την 103η θέση που βρισκόταν τον προηγούμενο χρόνο. Ο Plahotniuc έχει επίσης πιέσει για την εισαγωγή ενός νέου κώδικα ΜΜΕ που υποχρεώνει τους τηλεοπτικούς σταθμούς της Μολδαβίας να αυξήσουν δραστικά το ποσοστό των εγχώριων ειδήσεων που μεταδίδουν. Επισήμως, αυτή η αλλαγή στόχο έχει να μειώσει το μέγεθος της ρωσικής προπαγάνδας στα ΜΜΕ, αλλά στην πράξη οι νέοι κανονισμοί θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εκκαθάριση των μικρότερων τηλεοπτικών σταθμών. Αυτό θα επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση στα μολδαβικά ΜΜΕ, η οποία επιδεινώνεται ραγδαία.

Ωστόσο ο Plahotniuc δεν θα ήταν σε θέση να αυξήσει τη λαϊκή στήριξη για το κόμμα του με τη χρήση μόνο μέσων PR. Ως εκ τούτου, προσπαθεί να αλλάξει το εκλογικό σύστημα από το σημερινό αναλογικό μοντέλο σε ένα πλειοψηφικό σύστημα ή στη χειρότερη περίπτωση, σε ένα σύστημα ανάμεικτων μελών. Αυτό είναι μέρος της στρατηγικής του να κερδίσει τις κοινοβουλευτικές εκλογές το 2018.

Στην εξωτερική του ατζέντα, ο Plahotniuc επιδιώκει να εξασφαλίσει στήριθξη από την ΕΕ και τις ΗΠΑ, πείθοντάς τις ότι η αναποτελεσματικότητα της φιλοευρωπαϊκής αντιπολίτευσης και η αυξημένη δημοτικότητα των φιλορωσικών κομμάτων τον καθιστούν ως το μόνο εγγυητή της φιλοευρωπαϊκής πορείας της Μολδαβίας. Στα τακτικά του άρθρα στα ΜΜΕ, ο ίδιος παρουσιάζεται ως ένας χαρισματικός φιλοευρωπαίος ηγέτης ο οποίος –με τη δυτική στήριξη- μπορεί με επιτυχία να αντιταχθεί στην αυξημένη ρωσική πίεση και να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις που περιμένουν οι Βρυξέλλες, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που προκύπτουν από τη συμφωνία-ορόσημο ΕΕ-Μολδαβίας για την Εταιρική Σύνδεση με την ΕΕ. Έχει τη βοήθεια από αναγνωρισμένους λομπίστες, όπως και το αμερικανικό Podesta Group, που είναι γνωστό για την διαχείριση της προεκλογικής εκστρατείας της Hillary Clinton.

Ποια θα πρέπει να είναι η απάντηση της ΕΕ στην πρόκληση του Plahotniuc; Εϊναι σημαντικό να διαβάσουμε σωστά και να απομυθοποιήσουμε τις προθέσεις του. Παρά την φιλοευρωπαϊκή και φιλο-μεταρρυθμιστική ρητορική του, ο Plahotniuc δεν ενδιαφέρεται για κανέναν ειλικρινή εκσυγχρονισμό της Μολδαβίας, ο οποίος θα υπονομεύσει την άτυπη βάση της εξουσίας του. Δεν έχει σταθερό πρόγραμμα ή ιδεολογία, και θα μπορούσε εύκολα να μετατραπεί σε φιλορλωσο, εάν αποφασίσει ότι αυτό είναι προς το συμφέρον του.

Για να εφαρμόσει μία αποτελεσματική πολιτική, η ΕΕ θα πρέπει να δει την όλη εικόνα ρεαλιστικά και χωρίς επιζήμιες αυταπάτες. Αυτό που διακυβεύεται δεν είναι μόνο το μέλλον της φτωχότερης χώρας της Ευρώπης, αλλά επίσης η αξιοπιστία της ΕΕ. Εάν η συμφωνία σύνδεσης της ΕΕ, το κυριότερο project εκσυγχρονισμού των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, αποτύχει να αποφέρει καρπούς σε μια τόσο μικρή χώρα όπως η Μολδαβία, πώς μπορεί να πετύχει αλλού;



Capital.gr 
==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017.

 Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας