28/5/17

Μεγάλο ρίσκο ανέλαβε ο Trump στη Σ. Αραβία



του Julien Barnes-Dacey
European Council On Foreign Relations 


Η ομιλία του Trump στη Σαουδική Αραβία αυτό το Σαββατοκύριακο ήταν πιο ήπια σε ό,τι αφορά τον τόνο από ό,τι αναμενόταν να είναι από το νέο πρόεδρο. Αλλά από πλευράς περιεχομένου, δεν ήταν σε καμία περίπτωση βαρετή. Στην πραγματικότητα, σηματοδοτεί μια μεγάλη στροφή στην αμερικανική στάση -μία που ρισκάρει να προκαλέσει περαιτέρω περιφερειακές εντάσεις και να τροφοδοτήσει αντί να εξουδετερώσει τις συνθήκες που οδηγούν στον εξτρεμισμό.



Η ομιλία του Trump ουσιαστικά δεσμεύει τις ΗΠΑ σε επιστροφή σε μια σχέση χωρίς ερωτήσεις με τα Κράτη του Κόλπου, για την οποία η Ουάσιγκτον θα ανταμειφθεί με πλούσια αμυντικά συμβόλαια. Η ομιλία του απεικόνισε ένα όραμα που υιοθετεί την γραμμή του Κόλπου για την περιφερειακή ασφάλεια στο σύνολό της. Σε μεγάλο βαθμό απορρίπτει την άνοδο του εξτρεμισμού από οπουδήποτε και αν προέρχεται, πολιτικά και οικονομικά, ιδίως καθώς θα μπορούσε να σχετίζεται με τον Κόλπο, και κατηγορεί το Ιράν ότι προκαλεί το σύνολο των περιφερειακών προβλημάτων.

Για πολλούς αυτή η στροφή, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την σύγκρουση με την Τεχεράνη, είναι μια ευπρόσδεκτη απάντηση στην υποτιθέμενη "αθλιότητα” της κυβέρνησης Obama. Επιπλέον, τα λόγια του trump συμβαδίζουν ήδη με πράξεις και στην Υεμένη και στη Συρία οι ΗΠΑ έχει προσφάτως ενισχύσει τον στρατιωτικό της ρόλο.

Αλλά η τοποθέτηση του Τrump έρχεται με μεγάλο ρίσκο.

Το κεντρικό μήνυμα του προέδρου προς τα Κράτη του Κόλπου και τους συμμάχους τους ήταν αυτό της συνεργασίας στον αγώνα κατά του ISIS, υπονοώντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα τους πιέσουν σε εσωτερικά ζητήματα διακυβέρνησης. Αλλά με τον τρόπο αυτό ο trump αγνοεί τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν ο πολιτικός αποκλεισμός, η αυταρχική καταστολή και η οικονομική αποσύνδεση, στο να οδηγήσουν στις συνθήκες που τροφοδοτούν τον εξτρεμισμό. Σε αυτό το μέτωπο, οι περιφερειακοί σύμμαχοι πρέπει να πιεστούν όσο και οι αντίπαλοι (ενώ στο Ριάντ ο υπουργός Εξωτερικών Rex Tillerson καταδίκασε το Ιράν για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων).

Ακόμη μεγαλύτερης σημασίας ήταν ο τόνος της ομιλίας προς το Ιράν. Βεβαίως, η Τεχεράνη ηγείται σε μεγάλο βαθμό της αναταραχής που καταστρέφει την περιοχή, και βοηθάει το καθεστώς Assad στην βίαιη καταστολή των δικών του ανθρώπων στη Συρία. Αλλά ασφαλώς δεν είναι μόνη τη σε αυτό, καθώς η ανθρωπιστική καταστροφή και η διεύρυνση της παρουσίας της al-Qaeda στην Υεμένη είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα των πολιτικών του Κόλπου καθώς και των υποστηριζόμενων από τους Ιρανούς, Χούθις. Στη Λιβύη, όπου το Ιράν δεν έχει παρουσία, οι ηγέτες του Κόλπου έχουν διαδραματίσει έναν ρόλο υποστηρίζοντας αντίθετες πλευρές σε έναν εμφύλιο πόλεμο στον οποίο εμφανίστηκε ένα ντόπιο παρακλάδι του ISIS.

Πιο άμεσα, μια στρατηγική βασισμένη αποκλειστικά στην αντιπαράθεση, χωρίς κατεύθυνση για μια διπλωματική προσέγγιση που αναγνωρίζει κάποιο περιθώριο για τα συμφέροντα του Ιράν, απλώς θα πιέσει την Τεχεράνη να διπλασιάσει την παρουσία της. Αυτό είναι πιθανό να εκδηλωθεί από μόνο του σε σκλήρυνση της στρατιωτικής παρουσίας του Ιράν, στην εντατικοποίηση των σαουδό-ιρανικών περιφερειακών συγκρούσεων και στην ενίσχυση μιας θρησκευτικής αφήγησης στν οποία ευδοκιμεί ο εξτρεμισμός. Και αναφορικά με τις πωλήσεις βαρέων όπλων των ΗΠΑ στον Κόλπο, αυτή είναι μια ασύμμετρη μάχη για την οποία το Ιράν είναι καλύτερα εξοπλισμένο να κερδίσει δεδομένου του δικτύου μη κρατικών στρατιωτικών συμμάχων, της εμπειρίας του πολέμου στο Ιράκ, τη Συρία και στο Λίβανο και της μεγαλύτερης προθυμίας να επενδύσει αίμα στον αγώνα.

Αυτή η προσέγγιση εξάλλου, είναι ένα χαρτί στα χεριά των Ιρανών σκληροπυρηνικών, αποδυναμώνοντας την ήδη περιορισμένη ικανότητα του πιο πραγματιστή και πρόσφατα εκλεγμένου προέδρου Hassan Rouhani, να προωθήσει οποιαδήποτε θετική αλλαγή.

Στη Συρία, ο εξελισσόμενος αγώνας για έλεγχο των εδαφών μετά την ISIS στην σημαντική οικονομικά ανατολική περιοχή της χώρας, είναι τώρα πιθανό να εντατικοποιηθεί. Αυτό θα μπορούσε να φέρει το Ιράν και τις ΗΠΑ σε απευθείας αντιπαράθεση, που θα μπορούσε με τη σειρά της να επηρεάσει το Ιράκ, όπου περισσότεροι από 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες είναι ευάλωτοι στις πολιτοφυλακές που συνδέονται με το Ιράν. Η Τεχεράνη θα δώσει επίσης μεγαλύτερη σημασία από ποτέ στο να διασφαλίσει ότι οι δορυφόροι της θα βρεθούν στην κορυφή στην Βαγδάτη, καθώς ο εδαφικός πόλεμος εναντίον της ISIS υποχωρεί, αποδυναμώνοντας τις προσπάθειες του πρωθυπουργού Haider al-Abadi να μετριάσει την ιρανική επιρροή στη χώρα.

Εξάλλου, το Ιράν θα μπορούσε κάλλιστα να δει τα οφέλη από την ενίσχυση των φιλοδοξιών των Χούθις στην Υεμένη μέσω αυξημένων προμηθειών όπλων σε μια προσπάθεια να δεσμεύσει τους Σαουδάραβες. Ο Λίβανος είναι άλλο ένα μέρος όπου μια προσεκτική ισορροπία μεταξύ των υποστηριζόμενων από Σαουδάραβες και Ιρανούς ομάδες, που να επιτρέπει την συνεχή σταθερότητα, θα μπορούσε να ξεπεραστεί στο πλαίσιο ενός ευρύτερου κύκλου κλιμάκωσης.

Υποθέτοντας ότι η θέση που παρουσίασε ο trump στο Ριάντ ευθυγραμμίζει τώρα σταθερά τις ΗΠΑ μαζί με τους παράγοντες του Κόλπου σε ένα καταστροφικό, περιφερειακό πόλεμο με έναν τρόπο που πιθανότατα θα τροφοδοτήσει αντί να ηρεμήσει τις συνθήκες σύγκρουσης. Αυτό ρισκάρει όλο και πιο πολύ να σύρει τις ΗΠΑ σε μια σύγκρουση ως ο πιο άμεσος συμμετέχων, ιδιαίτερα στη Συρία, μια πορεία που η πρόσφατη ιστορία υποδηλώνει ότι έχει μικρή δυναμική σταθεροποίησης. Αλλά ακόμη και αν αυτή η προσέγγιση δεν κλείνει τον χώρο στις ΗΠΑ να διαδραματίσουν κάποιον εποικοδομητικό ρόλο στο να πιέσουν τους διάφορους παράγοντες, κυρίως το Ιράν και τη Σαουδική Αραβία, να χαλιναγωγήσουν τα χειρότερα ένστικτά τους και να μετακινηθούν προς μια αναγκαία διευθέτηση που τελικά πρέπει να περιλαμβάνει αμοιβαία συμφέροντα. Στο τέλος, είναι ένα όραμα που θα χαιρετιστεί από την ISIS.


Capital.gr

==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017. Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας