24/6/17

Μπορεί ο νέος διάδοχος του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας να κάνει σωστά τη δουλειά;



Του Leonid Bershidsky
Βloomberg

Η απότομη αλλαγή στη γραμμή της βασιλικής διαδοχής της Σαουδικής Αραβίας θα βοηθήσει πιθανώς στη διατήρηση της εξουσίας του Οίκου των Σαούντ σε 31 εκατομμύρια ανθρώπους, το 70% των οποίων είναι κάτω των 30 ετών. Πρόκειται, ωστόσο, για μια επικίνδυνη κίνηση στο νέο μεγάλο παιχνίδι που ξεδιπλώνεται στη Μέση Ανατολή, στο οποίο εμπλέκονται οι ΗΠΑ και η Ρωσία, καθώς και τοπικοί παίκτες.

Ο βασιλιάς Salman όρισε τον 31χρονο υιό του, Mohammed bin Salman, ως νέο διάδοχο. Αυτή είναι η δεύτερη φορά που ανακατεύεται η τράπουλα της διαδοχής και αυξάνει την επιρροή του νεαρού κληρονόμου –και αγαπημένου υιού του βασιλιά. Τα τελευταία δύο χρόνια, ο MbS, όπως αποκαλείται συχνά ο νέος διάδοχος, ανέλαβε την ευθύνη των δύο σημαντικότερων χαρτοφυλακίων της Σαουδικής Αραβίας: την άμυνα και την πετρελαϊκή βιομηχανία. Τον περασμένο μήνα, έκανε διπλωματικές επαφές, συναντώντας τον Πρόεδρο Donald Trump στην Ουάσινγκτον και τον Πρόεδρο Vladimir Putin στη Μόσχα.

Ο 81χρονος βασιλιάς Salman, επιχειρεί ξεκάθαρα μία αλλαγή γενιάς στην ηγεσία και ίσως λιγότερο θρησκευτικό φονταμενταλισμό. Ο MbS έχει εργαστεί πάνω σ 'αυτό, αν και σε περιορισμένο βαθμό, όπως αναμένεται από κάποιον που έχει εκπαιδευτεί ως δικηγόρος στο Ριάντ και όχι σε κάποια δυτική πρωτεύουσα. Για παράδειγμα, έχει αφαιρέσει από τη θρησκευτική αστυνομία την εξουσία να συλλαμβάνει. Δημιούργησε επίσης μια Γενική Αρχή Ψυχαγωγίας που διοργανώνει συναυλίες (ξεχωριστά για άνδρες και γυναίκες), ενώ έχει αναφερθεί στην επαναφορά των κινηματογράφων. Διοργάνωσε, εξάλλου, μια εκδήλωση για τα κόμιξ στην οποία άνδρες και γυναίκες φέρονται να χόρεψαν στην ίδια μεγάλη σάλα. Οι ανώτεροι κληρικοί βρίσκονται στις επάλξεις, ωστόσο οι νέοι δείχνουν να το απολαμβάνουν.

Ο MbS έχει επίσης ένα σχέδιο να μεταρρυθμίσει την οικονομία και κοινωνία της Σαουδικής Αραβίας, το Vision 2030, το οποίο θέτει συγκεκριμένους στόχους για το ποσοστό του πληθυσμού που θα γυμνάζεται τακτικά, ενώ υπόσχεται να διαφοροποιήσει την οικονομία της χώρας από το πετρέλαιο. Το αν θα εφαρμοστεί με διάταγμα σε μια χώρα όπου δύο τρίτα των εργαζομένων απασχολούνται στο δημόσιο, μένει να φανεί, ωστόσο αυτά είναι τα είδη των μεταρρυθμίσεων που δείχνουν αφενός να φέρνουν το μεσαιωνικό βασίλειο πιο κοντά στον σύγχρονο κόσμο, αφετέρου να ενισχύουν την εξουσία της βασιλικής δυναστείας.

Μέχρι στιγμής, όμως, ο Mohammed bin Salman ήταν ο άνθρωπος πίσω από την πιο επιθετική στάση των Σαουδαράβων στα περιφερειακά ζητήματα, θυσιάζοντας την προηγούμενη πολιτική της χώρας να προσπαθεί να διατηρήσει το μερίδιο της στην πετρελαϊκή αγορά. Το 2015, όταν ο MbS ξεκίνησε την επίθεση εναντίον των ανταρτών Χούτι στην Υεμένη -τους οποίους η Σαουδική Αραβία θεωρεί προσκείμενους στο Ιράν- η υποστήριξη των ΗΠΑ προς τον εταίρο τους στον συνασπισμό κατά του ISIS ήταν χλιαρή. Η στρατιωτική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε έγινε την περίοδο που οι Σαουδάραβες προσπαθούσαν να στραγγαλίσουν τη αμερικανική βιομηχανία πετρελαίου από σχιστόλιθο, βάζοντας στο "φουλ" τις μηχανές άντλησης πετρελαίου και προσφέροντας εκπτώσεις στους πελάτες. Με αυτόν και με άλλους τρόπους, οι Σαουδάραβες κατέστησαν σαφές ότι ήταν εναντίον της απόφασης του Προέδρου Barack Obama να αποδυναμώσει τις κυρώσεις εναντίον του Ιράν σε αντάλλαγμα για υποσχέσεις να περιορίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Η επιχείρηση της Υεμένης δεν εξελίχθηκε καλά. Οι Χούτι εξακολουθούν να έχουν τον έλεγχο της πρωτεύουσας, Σαναά, η ειρήνη δεν διαφαίνεται πουθενά, οι ιατρικές εγκαταστάσεις έχουν καταστραφεί και υπάρχει συνεχής απειλή λιμού. Αν και οι Σαουδάραβες εξακολουθούν να εμπλέκονται, η απουσία στρατιωτικής επιτυχίας λογικά τους έχει δείξει τη σημασία του να ενεργούν πάντοτε σε συνεννόηση με τις ΗΠΑ.

Ο MbS άρχισε να αντιστρέφει την πολιτική του πετρελαίου, γεγονός που βοήθησε τους παραγωγούς σχιστολιθικού πετρελαίου να σταθούν ξανά στα πόδια τους. Σε συνδυασμό με άλλες πρόσφατες κινήσεις, όπως η ανακοίνωση μιας συμφωνίας 100 δισ. δολαρίων για την αγορά αμερικανικών όπλων (η οποία μπορεί να είναι πραγματική ή και να μην είναι), αυτό συνέβαλε στην αποκατάσταση των σχέσεων με τις ΗΠΑ ή μάλλον με την κυβέρνηση Trump και τους πολέμιους του Ιράν μέσα σε αυτή. Χωρίς την αμερικανική στήριξη, ακόμη και αν αυτή εκφράστηκε μέσα από τα tweets του Trump, το μποϊκοτάζ του Κατάρ που ξεκίνησε η Σαουδική Αραβία –επικαλούμενη τη χρηματοδότηση τρομοκρατών από το Κατάρ αλλά στην πραγματικότητα για τη διατήρηση σχέσεων με το Ιράν- θα έμοιαζε με άσχημη περιπέτεια.

Ο νέος διάδοχος του στέμματος προσπαθεί να χρησιμοποιήσει τη στήριξη του Trump για να οργανώσει μια επίθεση εναντίον Ιρανών εισβολέων στον αραβικό κόσμο. Αυτή η πολιτική από μόνη της ενέχει κίνδυνο στρατιωτικών συγκρούσεων, αλλά επίσης αναγκάζει τον Putin να ευθυγραμμίσει περισσότερο τη Ρωσία με το Ιράν.

Ο Putin έχει προσπαθήσει να κρατήσει καλές σχέσεις με όλους τους παίκτες της Μέσης Ανατολής. Χρειάζεται τις επενδύσεις που μπορούν να προσφέρουν τα κράτη του Κόλπου για το δικό του σχέδιο να απαλλάξει τη Ρωσία από την εξάρτησή της από το πετρέλαιο. Αλλά επίσης χρειάζεται την υποστήριξη των ιρανών και ιρανικών στρατευμάτων στη Συρία, όπου προσπαθεί να αποφύγει να στείλει στρατεύματα στην προσπάθειά του να σώσει τον πρόεδρο Bashar Al-Assad.

Η αναθέρμανση των σχέσεων του Putin με τα βασιλικά μέλη της Σαουδικής Αραβίας είναι πιο επιφανειακή από τους δεσμούς με το Ιράν. Η Ρωσία φαινομενικά είναι ο σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας στις περικοπές παραγωγής πετρελαίου, αν και έχει στηρίξει κυρίως τις λεκτικές παρεμβάσεις και όχι το σημαντικό περιορισμό στην παραγωγή. Διάφορα επενδυτικά σχέδια βρίσκονται υπό συζήτηση, αν και δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη σημαντικά πράγματα. Η Ρωσία προσπαθεί επίσης να μεσολαβήσει στη σύγκρουση της Υεμένης - κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύτιμο για τους Σαουδάραβες και τους συμμάχους τους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που θέλουν να απεμπλακούν από τον αδιέξοδο πόλεμο- αλλά από την άλλη, η Ρωσία έχει το δικό της ενδιαφέρον για την Υεμένη, καθώς θέλει να δέσει εκεί τα πολεμικά της πλοία. Κανένα από αυτά, δεν υπερέχει έναντι της άμεσης στρατιωτικής συνεργασίας με το Ιράν στη Συρία.

Η αναζωογονημένη αμερικανο-σαουδική συμμαχία γίνεται όλο και πιο δύσκολη για τον Assad και για τις προσπάθειες του Ιράν να αυξήσει την επιρροή του. Η πρόσφατη κατάρριψη αεροσκάφους της Συριακής Πολεμικής Αεροπορίας από δυνάμεις των ΗΠΑ είναι μια εκδήλωση της αυξανόμενης έντασης και η έντονη αντίδραση της Ρωσίας σ 'αυτήν είναι η προβλέψιμη κλιμάκωση. Όσο κι αν ο Putin θέλει να αποφύγει να ταχθεί ανοιχτά στο πλευρό του Ιράν, λίγα ακόμη τέτοια περιστατικά θα τον ωθούσαν χωρίς δεύτερη σκέψη προς αυτή την κατεύθυνση.

Για να γλιτώσει αυτή η ασταθής κατάσταση από την ανατίναξη, η Σαουδική Αραβία χρειάζεται έναν ηγέτη ο οποίος θα είναι σε θέση να διατηρήσει μια ισορροπία μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Ο βασιλιάς Salman και ο πρώην διάδοχος Mohammed bin Nayef αντιλαμβάνονταν την πρόκληση. Ο πρίγκιπας Mohammed bin Salman δείχνει, ωστόσο, να γέρνει ελαφρώς προς τον Trump, ως έναν τρόπο να κερδίσει υποστήριξη για τις ενισχυμένες προσπάθειές του κατά του Ιράν.

Άλλωστε, τόσο η επιχείρηση της Υεμένης όσο και η αντιστροφή της πολιτικής του πετρελαίου ήταν μάλλον ανεπιτυχείς, προδίδοντας την απειρία του πρίγκιπα. Αυτό μπορεί να είναι επικίνδυνο εκεί που διασταυρώνονται τόσο πολλά συμφέροντα. Η Μέση Ανατολή χρειάζεται λιγότερους, όχι περισσότερους θερμόαιμους προκειμένου να εξουδετερωθούν, αντί να κλιμακωθούν, οι συγκρούσεις της.

Capital.gr 
==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017. Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας