Δευτέρα, 11 Σεπτεμβρίου 2017

Μια υπενθύμιση για να συνεχίσουν οι ουκρανικές μεταρρυθμίσεις



Της Gwendolyn Sasse
Carnegie Europe 
Την 1η Σεπτεμβρίου, η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ-Ουκρανίας (ΑΑ) τέθηκε τελικά σε ισχύ. Η στιγμή πέρασε μάλλον γρήγορα, όχι μόνο διότι μέρη της ΑΑ είχαν ήδη τεθεί προσωρινά σε εφαρμογή –το πολιτικό τμήμα από το Νοέμβριο του 2014 και η Βαθιά και Περιληπτική Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (DCFTA) από τον Ιανουάριο του 2016. Αυτό προέκυψε από το ολλανδικό δημοψήφισμα που ανέκοψε την επικύρωση της ΑΑ από την πλευρά της ΕΕ καθώς και λόγω των άκαρπων συνομιλιών με τη Ρωσία για τις οικονομικές επιδράσεις στη ρωσική αγορά. Η ΑΑ σχεδιάζεται εδώ και καιρό και η ιστορία της ήταν πιο δραματική από οποιαδήποτε συγκρίσιμη συμφωνία της ΕΕ μέχρι σήμερα. Η επίσημη έναρξη ισχύος είναι ως εκ τούτου πολιτικά σημαντική, ακόμη και αν η πραγματική εφαρμογή και τα απτά οφέλη που προκύπτουν για τους Ουκρανούς θα χρειαστούν χρόνο.

Η ΑΑ βρέθηκε στην αρχή μιας σειράς γεγονότων που κανείς δεν θα έκρινε πιθανά πριν από τέσσερα χρόνια. Το φθινόπωρο του 2013, ο τότε Ουκρανός πρόεδρος Viktor Yanukovych απέσυρε την στήριξή του για τη συμφωνία στο στάδιο της επικύρωσης, προκαλώντας ως εκ τούτου τις διαδηλώσεις του Euromaidan. Με τη σειρά της, η ανατροπή του καθεστώτος του Yanukovych και η εγκατάσταση μιας προσωρινής κυβέρνησης στο Κίεβο παρείχε το πρόσχημα στη Ρωσία να επέμβει στρατιωτικά στην Κριμαία και να επιδιώξει την ταχεία προσάρτηση της χερσονήσου το Μάρτιο του 2014. Χωρίς την απόσχιση της Κριμαίας, ο πόλεμος στην ανατολική περιοχή Ντονμπας της Ουκρανίας θα ήταν επίσης αδιανόητος. Για να είμαστε σαφείς, η ίδια η ΑΑ δεν είναι η αιτία του Euromaidan και την επακόλουθων γεγονότων, αλλά παρείχε την αρχική ώθηση για την εκδήλωση εκτεταμένης κοινωνικής δυσαρέσκειας για το διεφθαρμένο καθεστώς του Yanukovych. Αξίζει να θυμηθούμε ότι ο Yanukovych ήταν εξίσου μη δημοφιλής στα ανατολικά και στα δυτικά της Ουκρανίας.

Η έναρξη ισχύος της ΑΑ –σε ένα πολιτικό κλίμα που χαρακτηρίζεται από πόλεμο και μια σοβαρή διαμάχη μεταξύ Ρωσίας και Δύσης- φέρει τώρα επιπρόσθετη συμβολική βαρύτητα. Υπογραμμίζει τη δέσμευση της Ουκρανίας να συμμορφωθεί με τις πολιτικές, νομικές και οικονομικές αρχές των κρατών-μελών της ΕΕ από τη μία πλευρά και η ΕΕ να επιδιώξει στενότερες σχέσεις με την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένου και ενός βαθμού ελεύθερου εμπορίου από την άλλη. Η ΑΑ καλύπτει ένα ευρύτερο φάσμα τομέων πολιτικής με πολύ μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ό,τι παρόμοιες συμφωνίες της ΕΕ. Το επίπεδο οικονομικής βοήθειας της ΕΕ και δέσμευσης με την ονομαζόμενο "τρίτη χώρα" ήταν άνευ προηγουμένου. Από θεσμικής άποψης, η ΕΕ έχει αναδείξει τη δέσμευσή της δημιουργώντας την Ομάδα Υποστήριξης της Ουκρανίας, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη-μέλη, που συντονίζουν και συμβουλεύουν τη διαδικασία μεταρρύθμισης.


Αν και η ΑΑ έχει κατά καιρός εμφανιστεί ως αυτοσκοπός, ουσιαστικά αντιπροσωπεύει μια μεταρρυθμιστική ατζέντα για την Ουκρανία. Η συμφωνία έρχεται με προθεσμίες για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και την μεταφορά των κεκτημένων της ΕΕ στην εθνική νομοθεσία, όπου επιχειρείται να προχωρήσει η ιδέα των προϋποθέσεων της ΕΕ χωρίς την υπόσχεση της συμμετοχής στην ΕΕ. Η καταπολέμηση της διαφθοράς, οι δικαστικές, συνταγματικές και εκλογικές μεταρρυθμίσεις, η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος, και η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, συμπεριλαμβανομένης της αποκέντρωσης, ήταν μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων της Ατζέντας Εταιρικής Σύνδεσης. Από αυτές, η αποκέντρωση έχει προχωρήσει όσο το δυνατό περισσότερο, ενώ η πρόοδος σε βασικούς τομείς ήταν ανομοιογενής και πιο πρόσφατα, επιβραδυνόμενη. Με έμφαση σε κοινές δημοκρατικές αξίες και μεταρρυθμίσεις, η πλήρης έναρξη ισχύος της ΕΕ θα πρέπει να δώσει νέα κίνητρα για την ενίσχυση των νεοσύστατων θεσμών κατά της διαφθοράς, για την άρση της αμφισβητούμενης επέκτασης της ηλεκτρονικής δήλωσης assets σε ΜΚΟ και για να διασφαλίσει την διαφάνεια στην επιλογή δικαστών για το Ανώτατο Δικαστήριο. Η ΑΑ επίσης ανοίγει νέους διαύλους για πολιτικό διάλογο και συνεργασία στην ενέργεια, τις μεταφορές, και τον κλάδο της εκπαίδευσης μεταξύ άλλων.

Το πιο απτό κίνητρο που σχετίζεται με την ΑΑ, την απελευθέρωση της βίζας, έγινε πραγματικότητα μόνο εν όψει της πλήρους εφαρμογής της συμφωνίας. Η ΕΕ ως ένωση είναι ήδη ο βασικός εμπορικός εταίρος της Ουκρανίας. Η DCFTA αφαιρεί τα τέλη στις εισαγωγές και άλλους εμπορικούς περιορισμούς –αν και με περιορισμούς και μεταβατικές περιόδους σε ευαίσθητες περιοχές, όπως το εμπόριο στα αγροτικά προϊόντα- και σχεδιάζει ένα χρονοδιάγραμμα για την ευθυγράμμιση των ρυθμιστικών προτύπων.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Petro Poroshenko ήταν πρόθυμος να παρουσιάσει την ΑΑ ως ένα βήμα προς τις διαπραγματεύσεις ένταξης –βλέπει ότι η χώρα θα είναι έτοιμη για αυτό σε μια δεκαετία. Η αντίδραση από στελέχη της ΕΕ είναι εξίσου μη δεσμευτική από αυτή την άποψη, όπως πάντα. Ορισμένοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος της Κομισιόν, Jean-Claude Juncker, με αφορμή την έναρξη ισχύος της ΕΕ, υπογράμμισε για άλλη μία φορά ότι η συμφωνία παρουσιάζεται ως ένα σημαντικό βήμα προς τις στενότερες σχέσεις, αλλά που δεν συνδέεται με την ένταξη στην ΕΕ..

Ως εκ τούτου, η έναρξης ισχύος της ΕΕ είναι κατά κύριο λόγο μια έγκαιρη αμφίδρομη υπενθύμιση: υπενθυμίζει στην ΕΕ τη δέσμευσή της στη διαδικασία μεταρρύθμισης και στην ακεραιότητα της Ουκρανίας. Ακόμη πιο σημαντικά, η ΑΑ θα πρέπει να λειτουργήσει ως υπενθύμιση για τις ουκρανικές πολιτικές ελίτ ότι η εγχώρια πολιτική βούληση είναι κρίσιμη για τις επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις –η ΕΕ μπορεί μόνο να υποστηρίξει και να ενισχύσει αυτό το εσωτερικό momentum. Χωρίς μια νέα δέσμευση για μεταρρυθμίσεις από την πλευρά του προέδρου και της κυβέρνησης, ιδιαίτερα αναφορικά με τα μέτρα κατά της διαφθοράς και το κράτος δικαίου, η ΕΕ θα φέρει λίγες αλλαγές στην Ουκρανία.



*Αναδημοσίευση από Capital.gr 
==========================================

 Ιδιοκτησία πνευματικών δικαιωμάτων του Geopolitics & Daily News - © 2017. Το περιεχόμενο του site αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Geopolitics & Daily News. Οποιαδήποτε πληροφορία (κείμενο, εικόνες, γραφικά) περιέχεται στο site μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για προσωπική, μη εμπορική χρήση. Είναι παράνομη η αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση με οποιονδήποτε τρόπο, μέρους ή του συνόλου των περιεχομένων του site χωρίς προηγούμενη έγγραφη συγκατάθεση ή αναφορά της σελίδας